{"id":11109,"date":"2018-04-14T18:21:25","date_gmt":"2018-04-14T18:21:25","guid":{"rendered":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/?p=11109"},"modified":"2018-03-07T19:03:22","modified_gmt":"2018-03-07T19:03:22","slug":"list-otwarty-leo-belmonta-w-sprawie-niewiadomskiego","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/?p=11109","title":{"rendered":"List otwarty Leo Belmonta w sprawie Niewiadomskiego cz. 1"},"content":{"rendered":"

Dzi\u0119ki\u00a0Polonie<\/a>\u00a0mo\u017cna dotrze\u0107 do wielu publikacji, a tak\u017ce druk\u00f3w ulotnych, o kt\u00f3rych istnieniu czasem nie mia\u0142am poj\u0119cia. Teraz postanowi\u0142am zaj\u0105\u0107 si\u0119 publikacjami autorstwa Eligiusza Niewiadomskiego lub jego dotycz\u0105cymi. By\u0142 on stryjecznym szwagrem mojej prababci Zofii z Ruszczykowskich Piekarskiej.<\/p>\n

Oto list otwarty Leo Belmonta do Prezydenta RP w sprawie Niewiadomskiego. (Jest on r\u00f3wnie\u017c opublikowany w Wikicytatach) Cz. 1.<\/p>\n

\"\"<\/a> \"\"<\/a> \"\"<\/a> \"\"<\/a> \"\"<\/a> \"\"<\/a> \"\"<\/a> \"\"<\/a> \"\"<\/a> \"\"<\/a> \"\"<\/a> \"\"<\/a> \"\"<\/a> \"\"<\/a> \"\"<\/a> \"\"<\/a> \"\"<\/a> \"\"<\/a><\/p>\n

\n
\n
\n
\n
\n
\n
LEO BELMONT<\/b>\u00a0\u2261\u2261\u2261\u2261\u2261\u2261<\/div>\n
LIST OTWARTY DO<\/b><\/div>\n
PANA PREZYDENTA<\/b><\/div>\n
RZECZYPOSPOLITEJ<\/b><\/div>\n
W SPRAWIE ELIGJUSZA<\/b><\/div>\n
NIEWIADOMSKIEGO<\/b><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n

\u2009MOTTO:<\/p>\n

Sprawa wychodzi, jak jutrzenka ranna
\nZ ob\u0142ok\u00f3w Pa\u0144skich. Hosanna! hosanna!
\nS\u0142uchajcie! sprawa u Pa\u0144skich podwoi<\/i>
\nPrzed s\u0105dem Boga w adwokacie stoi…<\/i>
\n………………
\nLe\u017cy zapad\u0142ym ju\u017c na niej wyrokiem…
\nMusz\u0119 i\u015b\u0107 za t\u0105 spraw\u0105 krok za krokiem,
\nWsz\u0119dzie jej dotrze\u0107, i\u015b\u0107 na kszta\u0142t widziad\u0142a
\nChwyta\u0107 j\u0105 duchem tam, gdzie jest bez cia\u0142a,
\nCierpie\u0107 na miejscach, gdzie ona upad\u0142a,
\nA tryumfowa\u0107 gdzie tryumfowa\u0142a,
\nBy\u0107 bratem w wszelkiej duchowej ka\u017anie,
\nA prawie gin\u0105\u0107 tam, gdzie ona ginie,<\/i>
\nAle nie ginie, nie!<\/i>S\u0141OWACKI<\/i>: \u201eSamuel Zborowski\u201c<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

WARSZAWA\u00a0\u00a0\u00a0 ======================= \u00a0\u00a0\u00a0ROK 1923<\/div>\n

 <\/p>\n

\u2009Je\u017celi ksi\u0105\u017cka jest z\u0142a, przejd\u017acie obok niej z milcz\u0105c\u0105 wzgard\u0105. Je\u017celi jest dobra \u2014 cokolwiek zrobicie \u2014 przyniesie ona dzi\u015b, lub jutro, po\u017cytek. Je\u017celi jest niebezpieczna, umiejcie na ni\u0105 m\u0105drze odpowiedzie\u0107.
\nWolter<\/i>.: \u201eW obronie wolno\u015bci prasy\u201d.<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n
\n

CZCIGODNY PANIE<\/p>\n

DRUGI PREZYDENCIE
\nWSKRZESZONEJ CUDEM DZIEJOWYMNIEPODLEG\u0141EJ RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ<\/b>I JEJ PIERWSZY CZYNNY PREZYDENCIE!<\/p>\n<\/div>\n

NARUTOWICZA ZAMORDOWANO!…<\/i><\/p>\n

Dwa s\u0142owa \u2014 a w nich mie\u015bci si\u0119 bezmiar okrutnej tre\u015bci. Dwa s\u0142owa, kt\u00f3re bodajby nigdy si\u0119 nie powi\u0105za\u0142y, a kt\u00f3rych zwi\u0105zku fatalnego \u017cadna si\u0142a ludzka rozerwa\u0107 ju\u017c nie mo\u017ce! Nigdy \u2014 \u2014 \u2014
\nKiedy ta wie\u015b\u0107 Hiobowa rozesz\u0142a si\u0119 po ziemi polskiej, wszystkie jej serca szlachetne drgn\u0119\u0142y z b\u00f3lu, wszystkie jej m\u00f3zgi uczciwe zmartwia\u0142y ze zgrozy… I bieg\u0142a ta wie\u015b\u0107 po drutach telegrafu do Europy i po kablach dalej przez ocean, a wszystko, co by\u0142o uczciwe i \u017cyczliwe Polsce za granic\u0105, dozna\u0142o wstrz\u0105su oburzenia i zrozumia\u0142o, \u017ce to narodowi polskiemu i pa\u0144stwu polskiemu szalona \u015blepa kula zada\u0142a cios bolesny.
\nZgin\u0105\u0142 pi\u0119kny cz\u0142owiek \u2014 zgin\u0105\u0142 bez \u017cadnej zgo\u0142a osobistej winy, bo chcie\u0107 d\u017awign\u0105\u0107 ci\u0119\u017car odpowiedzialno\u015bci za losy Polski nie jest win\u0105, jest po\u015bwi\u0119ceniem dobrej spo\u0142ecznej woli.
\nPad\u0142 na posterunku pierwszy Prezydent Rzeczy Pospolitej, obrany praworz\u0105dnie na mocy jej praw Konstytucyjnych, po z\u0142o\u017ceniu przysi\u0119gi przed Bogiem, i\u017c dla Polski pracowa\u0107 b\u0119dzie. A kto nie szanuje praw swojego pa\u0144stwa, ten \u2014 cokolwiek rzek\u0142by na obron\u0119 serca swego, my\u015bli i woli \u2014 niepoczytalnym czynem wlecze kraj sw\u00f3j na drog\u0119 zawsze niebezpiecznej anarchii, a przynajmniej popchn\u0105c go tam mo\u017ce. Kto za\u015b przecina ni\u0107 \u017cycia g\u0142owy Pa\u0144stwa w moment po przysi\u0119dze, staje niejako pomi\u0119dzy wybra\u0144cem Konstytucyjnym swego narodu a Bogiem.
\nPad\u0142 najwy\u017cszy Reprezentant w\u0142adzy polskiej, gdy nie zd\u0105\u017cy\u0142 jeszcze nic na jej szkod\u0119 uczyni\u0107, czem m\u00f3g\u0142by wywo\u0142a\u0107 odruch niezadowolenia \u2014 kiedy ju\u017c zd\u0105\u017cy\u0142 uczyni\u0107 co\u015b dobrego: przeciwstawi\u0142 si\u0119 okrucie\u0144stwu kary \u015bmierci, u\u0142askawiaj\u0105c skaza\u0144ca. By\u0142 wi\u0119c nie tylko m\u0105drym, jako uczony o s\u0142awie europejskiej \u2014 by\u0142 nadto dobrym.
\nI zgin\u0105\u0142 od kuli, kt\u00f3ra zaczai\u0142a si\u0119 \u2014 mierzy\u0142a z zasadzki: \u2014 do zawierzaj\u0105cego czystej duszy swego narodu i sk\u0142adaj\u0105cego ho\u0142d o\u0142tarzom sztuki polskiej pobieg\u0142a w serce… z ty\u0142u!
\nNale\u017ca\u0142em do tych, co b\u00f3l i zgroz\u0119 z powodu tego tak nie licuj\u0105cego z dziejami Polski katastrofalnego wypadku odczuli w ca\u0142ej pe\u0142ni, jako ha\u0144b\u0119 spadaj\u0105c\u0105 wraz z \u017ca\u0142ob\u0105 na kraj ca\u0142y \u2014 wyrazi\u0142em to bezpo\u015brednio po wypadku w opublikowanym wierszu \u201eNa pogrzeb prezydenta\u201c, acz wiedzia\u0142em dobrze, i\u017c ogromu kl\u0119ski moralnej nie zdo\u0142am wyrazi\u0107. Bo niema w mowie ludzkiej, w mowie polskiej, dosy\u0107 s\u0142\u00f3w, aby napi\u0119tnowa\u0107 czyn, kt\u00f3ry nieodwo\u0142alnie grzebie skarby \u2014 duszy jednostki i pok\u0142adane w niej przez nar\u00f3d w akcie wyborczym nadzieje…
\nPanie Prezydencie! zdaje mi si\u0119, \u017ce nawet w tych niedopowiedzeniach tkwi wszystko, co trzeba, aby\u015b raczy\u0142 uzna\u0107, i\u017c staj\u0119 przed Tob\u0105 z czystem sercem, jasn\u0105 my\u015bl\u0105 i dobr\u0105 wol\u0105.<\/p>\n

\n
\n<\/div>\n

Ale oto staj\u0119 przed Tob\u0105, Panie, aby rzec Ci z g\u0142\u0119bok\u0105 wiar\u0105 w prawd\u0119 przeczu\u0107 moich, i\u017c sta\u0107 si\u0119 mo\u017ce teraz rzecz \u2014 (nie wiem, czy mniej, czy wi\u0119cej brzemienna splotem przera\u017ce\u0144, gdy tyle m\u0119ki i zgrozy by\u0142o w tamtej) \u2014 ale to pewna, \u017ce tak\u017ce okropna, tak\u017ce szkodliwa dla przysz\u0142o\u015bci Polski, nie! bodaj na skutek panuj\u0105cego u nas nieszcz\u0119\u015bliwego zam\u0119tu my\u015bli, oraz wybryk\u00f3w m\u015bciwej z\u0142ej woli \u2014 rzecz szkodliwsza jeszcze, gdy\u017c tamt\u0105 naprawia obj\u0119cie w\u0142adzy przez Twoje szlachetne serce, wyborny umys\u0142, spr\u0119\u017cyst\u0105 wol\u0119.
\nPanie Prezydencie!
\nS\u0105d spe\u0142ni\u0142 z honorem sw\u00f3j twardy obowi\u0105zek \u2014 by\u0142 pos\u0142uszny prawu \u2014 i zapatrzony uczciwie w prze\u017cywan\u0105 przez nas ciemn\u0105 chwil\u0119 \u2014 i licz\u0105cy si\u0119 z wymogami. stanu wyj\u0105tkowego, a mo\u017ce licz\u0105cy si\u0119 najbardziej… z \u017celazn\u0105 pro\u015bb\u0105 pods\u0105dnego o \u015bmier\u0107 (bo kt\u00f3\u017c zajrzy do sanktuarjum sumie\u0144 s\u0119dziowskich i wyczyta to co si\u0119 nie daje umie\u015bci\u0107 w \u017cadnych pisanych motywach wyroku) \u2014 s\u0105d spe\u0142ni\u0142 uczciwie i bodaj lito\u015bciwie swoj\u0105 powinno\u015b\u0107:
\nskaza\u0142 zab\u00f3jc\u0119 Narutowicza na \u015bmier\u0107.
\nAle Panie Prezydencie! \u2014 Pan, co w skupionej modlitwie przy zw\u0142okach nieszcz\u0119snego pierwszego prezydenta nowej Polski rozmawia\u0142e\u015b z Bogiem Mi\u0142o\u015bci \u2014 wiesz, \u017ce Eligjusz Niewiadomski nie powinien by\u0107 rozstrzelany!
\nNie jestem wcale tyle zuchwa\u0142y, aby my\u015ble\u0107, i\u017c powiadam Ci co\u015b, czego nie wie Twoje\u00a0Polskie serce<\/i>\u00a0i my\u015bl wy\u0107wiczona i szlachetna wola, zahartowana w boju za niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Twego narodu \u2014 ale s\u0105dz\u0119, \u017ce w chwili \u2014 okrutnej, gdy b\u0119dzie Ci danem ostatniemu w\u0142adnie wa\u017cy\u0107 losy skaza\u0144ca, wyt\u0119\u017cysz ucho, aby dowiedzie\u0107 si\u0119, jakiem jest bicie serc Twojej ziemi, czy podeprze Ci\u0119 w doskona\u0142ym podszepcie Mi\u0142o\u015bci i M\u0105dro\u015bci.
\nA dla tego tylko \u015bmiem m\u00f3wi\u0107 na g\u0142os \u2014 czyta\u0107 jawnie tajemnicze znaki na Twojej duszy \u2014 s\u0142owa Ewangelji Mi\u0142o\u015bci i trze\u017awego Rozumu pa\u0144stwowego, patrz\u0105cego w przysz\u0142o\u015b\u0107 \u2014 bo one, Panie, dziwnie harmonijnie brzmi\u0105 w tej nad wszelki wyraz tragicznej sprawie.
\nI wierz\u0119 w to, \u017ce czytaj\u0105c w g\u0142\u0119binach my\u015bli Twojej \u2014 ale omyl\u0119 si\u0119, bo, stoj\u0105c g\u0142\u0119boko w dole, nie tylko s\u0142ysz\u0119 bli\u017cej rytm serc w przepa\u015bci\u00a0spo\u0142ecznej<\/span>, serc, pragn\u0105cych wznie\u015b\u0107 si\u0119 ku Tobie pro\u015bb\u0105 o \u0142ask\u0119, ale mierz\u0119 lepiej wy\u017cyn\u0119, kt\u00f3ra przecie\u017c podnosi si\u0119 ku Niebu mi\u0142o\u015bci, a nie zni\u017ca ku pom\u015bcie!…<\/p>\n

\n
\n<\/div>\n

Panie Prezydencie! \u017cycie najtragiczniejszego ze zbrodniarzy, najnieszcz\u0119\u015bliwszego w tej chwili w Polsce cz\u0142owieka \u2014 tylko \u015blepi i g\u0142usi tego nie rozumiej\u0105 i nie czuj\u0105 \u2014 wisi w tej chwili na w\u0142osku.
\nBogini sprawiedliwo\u015bci zwa\u017cy\u0142a je i znalaz\u0142a, \u017ce krew jego \u2014 jako chce sam skazaniec \u2014 mo\u017ce by\u0107 przyj\u0119ta za krew Narutowicza gwoli prastarej zamierzch\u0142ej zasadzie: \u201ekrew za krew\u201c, ale w pa\u0144stwie chrze\u015bcia\u0144skiem ona bogini poga\u0144ska Temida odst\u0105pi\u0142a skromnie od stalowych swoich wag, daj\u0105c Tobie, Panie, ostatni g\u0142os, jako temu, co wraz z wszystkiemi prerogatywami w\u0142adzy bierze\u00a0prawo \u0142aski<\/i>.
\n\u017bycie Niewiadomskiego wisi na w\u0142osku \u2014 od Ciebie, Panie Prezydencie, zale\u017cy, czy ten w\u0142os b\u0119dzie przeci\u0119ty i szala sprawiedliwo\u015bci opadnie tylko z tym brz\u0119kiem, z jakim opada szala m\u015bciwo\u015bci spo\u0142ecznej, czy te\u017c przeobrazi si\u0119 on w z\u0142oty \u0142a\u0144cuch, utrzymuj\u0105cy \u017cycie skaza\u0144ca w imi\u0119 tego, i\u017c krew Niewiadomskiego nie jest Polsce potrzebna, bo jej wielka \u017ca\u0142oba nie nasyci si\u0119 krwi\u0105 m\u015bciwie przelan\u0105!
\nPanie Prezydencie! niema na ziemi polskiej cz\u0142owieka, my\u015bl\u0105cego uczciwie i szlachetnie, oraz potrafi\u0105cego wczu\u0107 si\u0119 g\u0142\u0119boko w tajny rytm swej duszy i przenikn\u0105\u0107 wzrokiem ostrowidza mg\u0142y przysz\u0142o\u015bci, a \u017cycz\u0105cego Polsce dobrze, kt\u00f3ry by\u0142by naprawd\u0119 innego przekonania, ni\u017c ja i Ty, panie Prezydencie, przedemn\u0105 i przed nami wszystkimi.
\nBowiem zanosz\u0105c do Ciebie pokorne b\u0142aganie o u\u0142askawienie Niewiadomskiego, jestem najbardziej przekonany, i\u017c przemawiam w imieniu ca\u0142ego narodu w jego niepokalanych a najistotniejszych natchnieniach dziejowych \u2014 i\u017c\u00a0przemawiam w imieniu wszystkich zgo\u0142a partyj, tak nieszcz\u0119\u015bliwie sk\u0142\u00f3conych na tej m\u0119cze\u0144skiej ziemi, i\u017c przemawiam tak w imieniu najlepszych ludzi z prawicy, jak i najlepszych ludzi z lewicy \u2014 i\u017c wo\u0142am do Ciebie, Panie, o \u0142ask\u0119 imieniem wszystkich \u017cyczliwych Polsce narodowo\u015bci tego kraju, wszystkich wyzna\u0144 i klas spo\u0142ecznych bez r\u00f3\u017cnicy \u2014 \u017ce nadto m\u00f3wi\u0119 do Ciebie imieniem Europy \u2014 imieniem wiek\u00f3w przysz\u0142ych.
\nI to jest dla mnie najsmutniejsze, Panie, \u017ce nie m\u00f3wi\u0119 tylko jedynem imieniem \u2014 Niewiadomskiego, \u017ce mimo woli mojej jemu jednemu musz\u0119 zaprzeczy\u0107 i przynie\u015b\u0107 krzywd\u0119 najwi\u0119ksz\u0105, bo on jeden tylko chce najmocniej, najtwardziej, najbezlito\u015bniej kary \u015bmierci dla zab\u00f3jcy Narutowicza \u2014 bo on chce, musi chcie\u0107 zosta\u0107 m\u0119czennikiem!
\nNie widzia\u0142em go nigdy przedtem, nim ujrza\u0142em w s\u0105dzie po raz pierwszy \u2014 ale dzi\u015b znam go dobrze, przenikn\u0105wszy spojrzeniem nawprost przez fatalnych dwana\u015bcie godzin tego niebywa\u0142ego w dziejach procesu \u2014 i wiem, \u017ce si\u0119 nie myl\u0119, twierdz\u0105c, i\u017c po\u017c\u0105da on \u015bmierci pragnieniem nieugaszalnem. Widzia\u0142em jego posta\u0107, spi\u017cem pokrywaj\u0105c\u0105 m\u0119k\u0119 duszy \u2014 a bywa, \u017ce twarz kryje najl\u017cejszy odruch strachu \u015bmierci i pozuje na bohaterstwo; ale jemu, Panie Prezydencie \u2014 przy s\u0142uchaniu wyroku \u015bmierci nie tylko nie drgn\u0119\u0142a twarz, nie drgn\u0119\u0142y r\u0119ce. A to znaczy, \u017ce on nie k\u0142ama\u0142, i\u017c chce \u015bmierci, \u017ce szczerze nazwa\u0142 j\u0105 swojem \u00abdobrem moralnem za \u015bmier\u0107 Narutowicza\u00bb.
\nWi\u0119c to wbrew niemu Panie \u2014 nie dla niego, ale dla wzgl\u0119d\u00f3w wy\u017cszych, ni\u017c jego samob\u00f3jcza \u017c\u0105dza \u2014 prosz\u0119 Ci\u0119 o \u0142ask\u0119. Ona nam, nie jemu potrzebna!<\/p>\n

\n
\n<\/div>\n

I pokaza\u0107 m\u00f3g\u0142bym Panie, \u017ce jest nieprzebrana ilo\u015b\u0107 argument\u00f3w na rzecz u\u0142askawienia Niewiadomskiego \u2014 lecz Twoja przenikliwo\u015b\u0107 odgadnie tysi\u0105c tych, kt\u00f3rych w sk\u0142\u0119bieniu trwo\u017cnej my\u015bli, przed blizk\u0105 chwil\u0105 niepowrotnego rozstrzygni\u0119cia, w m\u0119ce szukania s\u0142\u00f3w najwymowniejszych wobec sumienia, nie zdo\u0142am tu ujawni\u0107 \u2014 i \u017ce\u00a0niema natomiast ani jednego s\u0142usznego argumentu na rzecz wykonania wyroku cho\u0107by najsprawiedliwszego.
\nBo za wykonaniem mo\u017ce by\u0107 chwilowe zapami\u0119tanie si\u0119 w gniewie, oburzenie nerw\u00f3w, odruch cho\u0107by poczciwego, ale nie g\u0142\u0119bokiego serca, rezonerstwo surowej, ale kr\u00f3tkowzrocznej my\u015bli \u2014 nigdy wspania\u0142omy\u015blny gniew sumienia narodu, nigdy pot\u0119ga rozumu, wa\u017c\u0105cego trze\u017awo wszystkie choroby czasu i szukaj\u0105cego m\u0105drze natchnie\u0144 dobrych w przesz\u0142o\u015bci i lek\u00f3w trafnych w przysz\u0142o\u015bci narodu. Za wykonaniem wyroku mo\u017ce by\u0107 jeszcze z\u0142o\u015bliwa my\u015bl, kt\u00f3ra \u0142atwo na cudzej krwi \u2014 na krwi ofiarnej skaza\u0144ca \u2014 budowa\u0142aby plany partyjne, lub \u015blepa my\u015bl, kt\u00f3ra idzie przez krew prezydent\u00f3w i ich zab\u00f3jc\u00f3w w odm\u0119t anarchji! Ale lubo takiej my\u015bli szata\u0144skiej, czy nieopatrznej, niema, lubo z ni\u0105 w\u0142a\u015bnie wielko\u015b\u0107 w\u0142adzy, oparta o serce i rozs\u0105dek, nigdy liczy\u0107 si\u0119 nie b\u0119dzie!<\/p>\n

\n
\n<\/div>\n

Wi\u0119c skoro tak jest, Panie Prezydencie, \u017ce Eligjusz Niewiadomski postanowi\u0142 jeszcze przed wyrokiem \u015bmierci przyj\u0105\u0107 ten wyrok bezapelacyjnie \u2014 to nie zechcesz przecie prawa Twego udzielenia mu swojej wysokiej \u0142aski uzale\u017cni\u0107 od tego, \u017ce on sam o ni\u0105 nie zwraca si\u0119 do Ciebie.
\nBo\u0107 on, Panie Prezydencie, \u2014 ani chce, ani te\u017c mo\u017ce, ani nie powinien w obecnych niecofnionych warunkach o t\u0119 \u0142ask\u0119 dla siebie prosi\u0107 \u2014 i Twoja m\u0105dro\u015b\u0107 i wsp\u00f3\u0142czucie dla jego niemocy to musz\u0105 uwzgl\u0119dni\u0107 \u2014 nie gwoli niemu, ale gwoli nam wszystkim, tym wszystkim, co w tajni serca mego pchaj\u0105 mnie do tej koniecznej pro\u015bby, gwoli czemu\u015b Wy\u017cszemu nademn\u0105, co daje mi moc do tej rozmowy z tajemnic\u0105 Twojej duszy, Panie!<\/p>\n

\n
\n<\/div>\n

Posiad\u0142em od wag\u0119 do niej nie przez nieskromno\u015b\u0107, ale przez poczucie wagi tej sprawy dla Polski \u2014 bo wiem, \u017ce m\u00f3wi\u0119 za wszystkich, kt\u00f3rzy milcz\u0105 jeno dlatego, \u017ce odgadli nie\u015bwiadomie, i\u017c kto\u015b tak odezwa\u0107 si\u0119 musi.
\nKto\u015b \u2014 tylko nie on sam, Niewiadomski. Bo on tego nie chce, skoro chce tylko umrze\u0107. On nie mo\u017ce, bo czuje, \u017ce \u00abz\u0142ama\u0142 prawo\u00bb i \u017ce \u00ab\u015bmier\u0107 mu si\u0119 nale\u017cy\u00bb. A tylko dlatego wa\u017cy\u0142 si\u0119 na sw\u00f3j czyn szalony, i\u017c wierzy\u0142, \u017ce za\u0144 odda \u017cycie w\u0142asne; tem jedynie usprawiedliwia\u0142 okropno\u015b\u0107 czynu, kt\u00f3ry z tej tylko strony rozumia\u0142!
\nNie chce on Ci\u0119 prosi\u0107 o \u0142ask\u0119, Panie Prezydencie, bo w zgrozie swojego czynu uko\u0144czy\u0142 wszystkie swoje rachunki z \u017cyciem. Nie mo\u017ce, Panie Prezydencie, bo wtedy musia\u0142by si\u0119 okrutnie zl\u0119kn\u0105\u0107, \u017ce to, co przyj\u0119toby za skruch\u0119, by\u0142oby niczem wi\u0119cej, jeno n\u0119dzn\u0105 o w\u0142asne cia\u0142o obaw\u0105. Powiedziano by mu w\u00f3wczas, \u017ce otworzy\u0142 oczy na ohyd\u0119 swego czynu \u2014 zabicia niewinnego cz\u0142owieka i G\u0142owy pa\u0144stwa \u2014 dopiero w szcz\u0119kaniu z\u0119b\u00f3w ze trwogi. Nie mo\u017cna \u017c\u0105da\u0107 od nikogo \u2014 nawet od skaza\u0144ca \u2014 aby z w\u0142asnej duszy, kt\u00f3ra-\u0107 zawsze pragnie zachowa\u0107 cie\u0144 swego dostoje\u0144stwa, uczyni\u0142 szmat plugawy. On nie mo\u017ce! \u2014 i nie powinien, Panie Prezydencie, skoro wyrzek\u0142 takie \u00abostatnie s\u0142owo\u00bb i nie chce, aby do oskar\u017cenia o zab\u00f3jstwo historja do\u0142\u0105czy\u0142a oskar\u017cenie o fa\u0142sz uczucia i o n\u0119dz\u0119 charakteru. Wszak\u017ce nawet bandyci, kt\u00f3rzy zabijaj\u0105 dla egoistycznego interesu, zgo\u0142a bez \u017cadnej idei \u2014 nawet b\u0142\u0119dnej \u2014 znaj\u0105 niekiedy godno\u015b\u0107 niezni\u017cania si\u0119 do pro\u015bb o \u0142ask\u0119 \u2014 i to nawet w nich zas\u0142uguje na szacunek.
\nA Niewiadomski jest przecie\u017c zab\u00f3jc\u0105 przez nieporozumienie z dusz\u0105 w\u0142asn\u0105, dot\u0105d zawsze czyst\u0105 i nawet w akcie zbrodni nie my\u015bl\u0105c\u0105 o sobie, oraz przez przypadkowy konflikt z dusz\u0105 spo\u0142eczn\u0105 w chwili jej zm\u0105cenia przez kurzaw\u0119 walk partyjnych!
\nWi\u0119c milczenie Niewiadomskiego nie ma nic wsp\u00f3lnego z Twojem prawem do \u0142aski, Panie Prezydencie \u2014 cho\u0107by on sam przerazi\u0142 si\u0119 wobec tej \u0142aski, gdy przygotowa\u0142 si\u0119 duchem do przekroczenia wr\u00f3t \u017cycia!<\/p>\n

\n
\n<\/div>\n

Nie od niego tedy, nie dla niego, nie za niego \u2014 przemawiam raczej od wszystkich, co w dostojnie my\u015bl\u0105cym\u00a0narodzie potrafi\u0105 czu\u0107 sw\u00f3j wsp\u00f3\u0142udzia\u0142 w winie jednostki, czy to w tem, i\u017c go wprost, cho\u0107 mimo woli, pod\u017cegli my\u015bl\u0105, id\u0105c\u0105 dalej nieopatrznie po linji jego czynu, czy to w tem, i\u017c go podra\u017cnili okrutnie jak\u0105\u015b mimowolnie zjaskrawion\u0105 obraz\u0105 jego uczu\u0107 i przekona\u0144, czy to w tem, i\u017c stali oboj\u0119tni na stronie, gdy rozpala\u0142a si\u0119 niezgoda spo\u0142eczna, a oni, nie potrafili, lub nie chcieli jej s\u0142owem m\u0105drem i mi\u0142osnem za\u017cegna\u0107!
\nTak jest, panie prezydencie! przemawiam w tej chwili imieniem prawicy i lewicy… Imieniem prawicy \u2014 bo je\u017celi ona milczy w sprawie \u0142aski dla Niewiadomskiego, to dlatego, \u017ce milczenie jej jest nie \u015bmi\u0105cem m\u00f3wi\u0107 g\u0142o\u015bno przyznaniem si\u0119, i\u017c w owym czasie u\u017cywa\u0142a zwrot\u00f3w nami\u0119tnych, nie rachuj\u0105c si\u0119 z tem, \u017ce one mog\u0105 pa\u015b\u0107 na dusz\u0119 szalon\u0105 i za\u017cedz j\u0105 do czynu niepoczytalnego i szkodnego dla wszystkich, u\u017cywa\u0142a s\u0142\u00f3w, nie wiedz\u0105c, \u017ce kto\u015b, szczerszy i czuj\u0105cy g\u0142\u0119biej, owe s\u0142owa za mocne w straszny czyn przemieni\u0107 mo\u017ce. I musia\u0142a prawica zaci\u0105\u0107 w sprawie \u0142aski usta bole\u015bnie, sterroryzowana zrozumia\u0142\u0105, bo tak arcyludzk\u0105 obaw\u0105, \u017ce zaciek\u0142o\u015b\u0107 przeciwnik\u00f3w ka\u017cdy odruch szlachetny w tym kierunku policzy wstawiaj\u0105cym si\u0119 za nowy a pewny dow\u00f3d solidarno\u015bci moralnej z przest\u0119pc\u0105. Prawica milczy \u2014 nie prosi o \u0142ask\u0119 \u2014 ale Ty, Panie Prezydencie, z wy\u017cyn swego stanowiska uwzgl\u0119dnisz to pe\u0142ne bole\u015bci milczenie i porachujesz, Panie, czy poprzez t\u0119 cisz\u0119 nie b\u0142aga ci\u0119 po\u0142owa narodu o zlitowanie si\u0119 nad nieszcz\u0119\u015bliwym, kt\u00f3ry ob\u0142\u0105ka\u0142 si\u0119 bardziej od wszystkich, bo mocniej wierzy\u0142 w to, co oni pisali, ni\u017c sami pisz\u0105cy!
\nAle m\u00f3wi\u0119 tak\u017ce imieniem drugiej po\u0142owy narodu \u2014 imieniem lewicy, bo\u0107 ona w\u0142a\u015bnie bez sprzeniewierzenia si\u0119 w\u0142asnym ideom post\u0119pu etycznego, nie mo\u017ce g\u0142osowa\u0107 za kar\u0105 \u015bmierci \u2014 i jej wcale nie jest potrzebna krew zab\u00f3jcy za niedaj\u0105c\u0105 si\u0119 sp\u0142aci\u0107 krew Zabitego. Zw\u0142aszcza dlatego ta lewica nie zechce przelania krwi Niewiadomskiego, \u017ce ona bardziej od innych widzi, jak te r\u0119ce nieszcz\u0119sne by\u0142y zale\u017cne od fatalnego wp\u0142ywu moralnego pewnych frazes\u00f3w, kt\u00f3rych wagi nie obliczyli dziennikarze, rozkochani\u00a0w mocnych s\u0142owach. Dla lewicy Niewiadomski jest \u015blepym mieczem, nie r\u0119k\u0105 \u2014 nieuchwytn\u0105 w wirze s\u0142ownych, walk partyjnych. Lewica mo\u017ce mniema\u0107, \u017ce ona nie przebra\u0142a w s\u0142owach, ale z pewno\u015bci\u0105 w przebraniu s\u0142\u00f3w przez prawic\u0119 widzi \u017ar\u00f3d\u0142o nieszcz\u0119\u015bcia zbrodni \u2014 a tem samem, zmniejsza s\u0142usznie osobist\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 wykonawcy zamachu.
\nMiarodajnem dla uczu\u0107 lewicy jest; \u017ce pow\u00f3d cywilny, kt\u00f3ry przecie\u017c z jej stanowiska o\u015bwietla\u0142 tragedj\u0119 16 grudnia, a nadto by\u0142 rzecznikiem dzieci Narutowicza \u2014 czyli podw\u00f3jnie mia\u0142by zasad\u0119 \u017c\u0105da\u0107 najsurowsz\u00e9j kary \u2014 pod naciskiem prawa moralnego i trafnego widzenia rzeczy prosi! S\u0105d o lito\u015b\u0107 nad pods\u0105dnym \u2014 nie chcia\u0142 \u015bmierci dla Niewiadomskiego. M\u00f3g\u0142 si\u0119 z tem s\u0105d nie policzy\u0107 \u2014 przecie\u017c Konstytucyjny Dawca \u0142ask zechce obejrze\u0107 si\u0119 na to, \u017ce g\u0142os lewicy \u2014 wi\u0119cej jeszcze, g\u0142os dzieci Zabitego \u2014 nie chce \u00abkrwi za krew\u00bb!<\/p>\n

\n
\n<\/div>\n

Zb\u0119dnem jest ju\u017c wywodzi\u0107, \u017ce centr polityczny, \u017ce poczciwe w\u0142o\u015bcia\u0144stwo polskie jest r\u00f3wnie dalekiem od ducha krwio\u017cerczej m\u015bciwo\u015bci, co i robotnik polski.
\nZb\u0119dnem jest wywodzi\u0107, \u017ce wszystkie narodowo\u015bci inne w pa\u0144stwie polskiem \u2014 o ile s\u0105 mu szczerze \u017cyczliwe \u2014 nie mog\u0105 sta\u0107 na innem w tej sprawie stanowisku, ni\u017c ca\u0142y nar\u00f3d polski \u2014 ni\u017c lewica, centr i prawica. W tej sprawie autorytatywnie polskiej nie maj\u0105 one zasady domaga\u0107 si\u0119 g\u0142owy Niewiadomskiego. Zw\u0142aszcza \u017ce \u017cyczliwo\u015b\u0107 dla Polski jest zar\u00f3wno politycznym, jak i moralnym interesem wszystkich \u017cywio\u0142\u00f3w, pragn\u0105cych ochrony pod jej pa\u0144stwowym dachem. Zreszt\u0105 gdyby znale\u017ali si\u0119 przeczyciele \u2014 pewnem jest, \u017ce niema ich w tej sprawie w \u017cadnym z \u017cywio\u0142\u00f3w ludzkich na tej ziemi, europejsko-chrze\u015bcija\u0144skie spo\u0142ecze\u0144stwo mia\u0142oby wszelk\u0105 s\u0142uszno\u015b\u0107 odeprze\u0107 m\u015bciwym, i\u017c Chrystus wbrew okrutnej zasadzie litery biblijnego zakonu ocali\u0142 jawnogrzesznic\u0119 od ukamienowania, a przez to mocniej utwierdzi\u0142 absolutno\u015b\u0107 przykazania\u00a0Synajskiej tablicy: \u00abNie zabijaj!\u00bb \u2014 On, kt\u00f3ry, wszelki formalizm litery duchem Mi\u0142o\u015bci s\u0142odkiej nawet dla wrog\u00f3w od wiek\u00f3w prze\u0142ama\u0142 i wci\u0105\u017c jeszcze czeka spe\u0142nienia przez ludzko\u015b\u0107 swojej nauki \u2014 chyba\u0107 nie w duchu miecza, lecz krzy\u017ca.
\nTo\u0107 \u017cyw\u0105 jest chyba pami\u0119\u0107 o zniesieniu \u015br\u00f3d lud\u00f3w aryjskich przez m\u0119k\u0119 Jezusa kary rzymskiego krzy\u017ca, \u017cyw\u0105 cudowna my\u015bl Wiktora Hugo, najwymowniejszego z bojownik\u00f3w przeciw karze \u015bmierci: \u00abPowie\u015bcie Boga na szubienicy \u2014 b\u0119dzie krzy\u017c!\u00bb \u2014 \u017cyw\u0105 idea o przebaczeniu przez Chrystusa wszystkim cierpi\u0105cym m\u0119k\u0119 krzy\u017cow\u0105, nawet zab\u00f3jcom \u2014 nadto ostrzegawczym (o czem m\u0105dro\u015b\u0107 pa\u0144stwowa nigdy zapomnie\u0107 nie powinna) jest p\u0119d t\u0142umu do idealizacji skaza\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy krzy\u017c przyj\u0119li w imi\u0119 idei…
\nA przecie\u017c, jakkolwiekby\u015bmy pot\u0119piali czyn r\u0105k Niewiadomskiego \u2014 niema rady, niepodobna zaprzeczy\u0107, i\u017c on by\u0142 ideowym zab\u00f3jc\u0105 i dzia\u0142a\u0142 w imi\u0119 \u017ale poj\u0119tej \u2014 ale\u0107 zawsze w imi\u0119 g\u0142\u0119bokiej mi\u0142o\u015bci dla Polski!<\/p>\n

\n
\n<\/div>\n

Wiem z g\u00f3ry, i\u017c Prezydent, G\u0142owa Pa\u0144stwa, opiekuj\u0105cy si\u0119 z prawa wszystkiemi narodowo\u015bciami i warstwami spo\u0142ecznemi na ziemi polskiej, zwa\u017cy, \u017ce krew \u015b.\u00a0p. Narutowicza odepchn\u0119\u0142a od siebie na razie mocniej dwa wielkie obozy opinji politycznej i \u017ce krew Niewiadomskiego pog\u0142\u0119bi czerwon\u0105 przepa\u015b\u0107 pomi\u0119dzy niemi. Pog\u0142\u0119bi bodaj bardziej na szkod\u0119 lewicy, ni\u017c prawicy, kt\u00f3ra mniema\u0107 b\u0119dzie, i\u017c wyp\u0142aci\u0142a si\u0119 za grzech wsp\u00f3lny wojny domowej t\u0105 dobrowoln\u0105 cudz\u0105 ofiar\u0105 z \u0142awy pods\u0105dnych.
\nCzyli innemi s\u0142owy: akt zemsty pa\u0144stwowej, cho\u0107by w najlegalniejszym ferowanej porz\u0105dku, gotuje krzywdy ca\u0142o\u015bci duszy narodu polskiego i promieniami jej odbicia uderzy we wszystko, co \u017cyje pod dachem pa\u0144stwowym Polski.
\nNieprawda\u017c \u2014 panie Prezydencie \u2014 jako patrz\u0105cy w przysz\u0142o\u015b\u0107, nie mo\u017cesz nie wiedzie\u0107 tego, \u017ce krew\u00a0Niewiadomskiego na stokach cytadeli nie jest nikomu potrzebna!
\nOna mo\u017ce by\u0107 potrzebn\u0105 tylko… nie\u015bmiertelno\u015bci duszy zab\u00f3jcy, kt\u00f3ry, w zgonie w\u0142asnym, milczeniem pogodzi si\u0119 ze swoim czynem \u2014 w za\u015bwiecie pogodzi si\u0119 z zabitym jednakowo\u015bci\u0105 spokoju Cieni\u00f3w \u2014 ale my pozostaniem tu na tej twardej ziemi, niepogodzeni na d\u0142ugo, pozostaniem nie z my\u015bl\u0105 zdrow\u0105 o ha\u0144bie, kt\u00f3r\u0105 wszyscy jednakowo odkupi\u0107 musim braterstwem pracy \u2014 lecz z jadowit\u0105 my\u015bl\u0105 o tem, i\u017c ha\u0144ba ju\u017c zosta\u0142a sp\u0142acona krwi\u0105 na szali s\u0105du i \u017ce najlepszym porz\u0105dkiem rzeczy jest snu\u0107 dalsze ogniwa zemsty…
\nBo \u00abkrew za krew!\u00bb \u2014 takiem jest prawo \u015bwiata, nie chc\u0105cego zna\u0107 mi\u0142osierdzia…
\nA dlatego prosz\u0119 Ci\u0119 o mi\u0142osierdzie, Panie Prezydencie!<\/p>\n

\n
\n<\/div>\n

Wykonanie wyroku \u015bmierci na Niewiadomskim jest fizycznie mo\u017cliwo\u015bci\u0105. Ale nie jest ni\u0105 etycznie, psychologicznie, spo\u0142ecznie, narodowo i politycznie \u2014 przynajmniej z perspektywy Trybuna\u0142u Dziejowego Jutra.
\nBo c\u00f3\u017c m\u00f3wi\u0105 o nim z\u017cymaj\u0105cy si\u0119 najmocniej na lewicy i bolej\u0105cy najszczerzej nad ha\u0144b\u0105 mordu po prawicy? Jedno i to samo: fanatyk.
\nTak \u2014 fanatyk!… Bo \u00abtylko fanatyk zabija Symbole\u00bb. Tylko on nie liczy si\u0119 z \u017cyw\u0105 osob\u0105, w kt\u00f3r\u0105 godzi \u2014 z warto\u015bci\u0105 ludzk\u0105 cz\u0142owieka zabijanego.
\nWi\u0119c fanatyk. Czy dlatego, Panie Prezydencie, stan\u0105 za Twoim prezydjalnym fotelem, \u00absplamionym\u00bb \u2014 wbrew s\u0142owom pods\u0105dnego \u2014 tylko czyst\u0105 krwi\u0105 m\u0119cze\u0144sk\u0105 Twego poprzednika, \u017ali zausznicy i b\u0142\u0119dnym podszeptem wytr\u0105c\u0105 Ci z r\u0119ki pi\u00f3ro gotowe do podpisania aktu \u0142aski?
\nAle\u017c wszyscy fanatycy \u2014 odk\u0105d istniej\u0105 dzieje \u2014 fanatycy wielkiego i ma\u0142ego kalibru, bez r\u00f3\u017cnicy ras, plemion, wyzna\u0144, pas\u00f3w geograficznych i czas\u00f3w zabijali. I nigdy groza kary \u015bmierci nie zatrzymywa\u0142a ich r\u0119ki, czy tera\u017aniejszo\u015b\u0107 lub przysz\u0142o\u015b\u0107 mia\u0142a j\u0105 pot\u0119pi\u0107, lub \u2014\u00a0b\u0142ogos\u0142awi\u0107! Zabijali Jozue, Judyta, Brutus, Torkwemada, Kalwin, Marat, Chalotta Corday… Zabijali tak samo, jak zgo\u0142a nie daj\u0105cy si\u0119 przeliczy\u0107 \u015bwie\u017cszej daty Rysakowy, Okrzeje, Kanegissery… Zabijali fanatycy wielcy i mali, m\u0105drzy i ob\u0142\u0119dni u\u017cyteczni i szkodliwi pochodowi ludzko\u015bci do \u015bwiat\u0142a i wolno\u015bci…
\nPotrzeba-\u017c tego dowodzi\u0107?<\/p>\n

\n
\n<\/div>\n

Surowy Dant w czelu\u015bciach piek\u0142a umie\u015bci\u0142 wraz z Lucyferem i Judaszem Brutusa, ale historja wraz z Szekspirem nie potwierdzi\u0142a tego wyroku, mimo swej czci dla genjalnego Juljusza Cezara. Ju\u017c Plutarch nauczy\u0142 nas odrywa\u0107 czyn ohydny od szlachectwa zab\u00f3jcy \u2014 nauczy\u0142 nie wszystkich \u2014 bowiem to pewna, \u017ce czyn Brutusa by\u0142 ohydny i szkodny, wtr\u0105ci\u0142 w\u0142a\u015bnie Rzym republika\u0144ski w otch\u0142a\u0144 cezaryzmu Neron\u00f3w i Kaligul\u00f3w, ale sam Brutus by\u0142 dusz\u0105 czyst\u0105 i bohatersk\u0105, ostaj\u0105c\u0105 si\u0119 w Panteonie dziej\u00f3w na spi\u017cowym postumencie, jako przestroga dla tyran\u00f3w.
\nC\u00f3\u017c wi\u0119c znaczy to s\u0142owo \u00abfanatyk\u00bb, wypluwane z takim wrzaskiem na bruk uliczny. Biada tym, co hoduj\u0105 w spo\u0142ecze\u0144stwach fanatyzm \u2014 najgorszy z rodzaj\u00f3w wiary. Ale kt\u00f3\u017c to leczy fanatyzm o\u0142owiem naj\u0119tych dla ka\u017ani \u017co\u0142nierzy? Fanatycy zmartwychwstaj\u0105 z krwi i o\u0142owiu!<\/p>\n

\n
\n<\/div>\n

Powiadaj\u0105 ci, Panie: \u00bbAle\u017c on strzela\u0142 z ty\u0142u!\u00ab
\nLecz kiedy\u017c to morderca polityczny uprzedza ofiar\u0119 i nie zabija z zasadzki? Bombista, mierz\u0105cy w cara, kry\u0142 si\u0119 zawsze w t\u0142umie. Ka\u017cdy zamach by\u0142 skrytob\u00f3jstwem, czy podkopywa\u0142 si\u0119 pod poci\u0105g Aleksandra III, czy wyczekiwa\u0142 przejazdu arcyksi\u0119cia Austryjackiego. I zawsze, zab\u00f3jca szuka\u0142 moralnej rekompensaty dla siebie li w gotowo\u015bci p\u00f3j\u015bcia na szubienic\u0119, lub pod rozstrza\u0142.
\nOn strzela\u0142 \u00abz ty\u0142u\u00bb. Jak\u017ce jestem szcz\u0119\u015bliwy za \u015b.\u00a0p. Narutowicza, i\u017c szlachetny W\u00f3dz Pa\u0144stwa nie widzia\u0142\u00a0\u2009Przed zgonem tej okrutnej niespodzianki \u2014 mierz\u0105cej do Niego lufy rodaka, \u017ce nie mia\u0142 czasu pod szokiem cierpie\u0107, ze zdziwionemi oczyma pojrza\u0142 na obecnych i onieprzytomniony, nim m\u00f3g\u0142 dozna\u0107 b\u00f3lu \u2014 zgas\u0142!
\nA przeczytajmy\u017c teraz \u00abOstatni dzie\u0144 skazanego\u00bb Victora Hugo i wg\u0142\u0105bmy si\u0119 w m\u0119k\u0119 tylu d\u0142ugich dni, kt\u00f3re ma przed sob\u0105 skazaniec Eligjusz Niewiadomski, aby oceni\u0107, czy szala pokuty nie jest tysi\u0105ckro\u0107 ci\u0119\u017csza od zdziwienia przedzgonnego Ofiary. Tylko potrafmy czu\u0107 i rozumie\u0107, jak Wiktor Hugo!<\/p>\n

\n
\n<\/div>\n

Nieetycznem w post\u0119pku Niewiadomskiego jest owo traktowanie Narutowicza \u2014 nie jako cz\u0142owieka samego w sobie \u2014 lecz jako rzeczy, jako Symbolu.
\nTej wielkiej prawdy nauczy\u0142 nas m\u0105dry Kant.
\nAle kto z nas w tej mierze jest bez grzechu, niech pierwszy rzuci na Niewiadomskiego kamieniem.
\nOn zabija\u0142 Symbol, nie patrz\u0105c na kszta\u0142t Cz\u0142owieka \u2014 tak, to jest prawda!
\nAle wszak\u017ce to w\u0142a\u015bnie dzieli go na jego korzy\u015b\u0107 od zwyk\u0142ego zab\u00f3jcy i z pod zwierz\u0119cej naszej pow\u0142oki wydobywa ze\u0144 stworzenie ludzkie \u2014 ideowe. Bo tylko m\u015bciwy morderca mierzy w okre\u015blonego nazwiskiem cz\u0142owieka, kt\u00f3rego znienawidzi\u0142. I tylko chciwy zbrodzie\u0144 upatruje ofiar\u0119 w okre\u015blonym cz\u0142owieku, na kt\u00f3rego pieni\u0105dze czyha.
\nAle gdyby\u015bmy \u2014 my, ludzie przeci\u0119tni \u2014 nie usprawiedliwiali siebie symbolami, to byliby\u015bmy na wojnie zwyczajnymi mordercami. C\u00f3\u017c uczynili sobie wzajem z\u0142ego ostaj\u0105cy rozkazem w przeciwnych okopach, jako ludzie? Ale to s\u0105 wrogowie wojenni \u2014 nic wi\u0119cej \u2014 symbole narodu nieprzyjacielskiego, odziane w inny mundur wojskowy.
\nBez tej zasady symbolizacji, kt\u00f3ra jest rozstrzygaj\u0105c\u0105 w walce o najwy\u017csze idee \u2014 niepodobna by\u0142oby zrozumie\u0107 po ludzku mn\u00f3stwa zab\u00f3jstw politycznych, pope\u0142nionych na ulicach naszej stolicy w warunkach wczorajszej niewoli.
\nNie mogliby\u015bmy uniewinni\u0107\u00a0\u017co\u0142nierzy,<\/span>\u00a0pe\u0142ni\u0105cych obowi\u0105zki kat\u00f3w z nakazu swojej prawowitej w\u0142adzy, gdyby\u015bmy nie wiedzieli, \u017ce oni zabijaj\u0105 tak zimno nie z\u0142oczy\u0144c\u0119, kt\u00f3rego win sami nie wa\u017c\u0105 \u2014 lecz wskazany im przez pa\u0144stwo symbol zbrodni.
\nWi\u0119c ob\u0142\u0119d mo\u017ce zabi\u0107 symbol, kt\u00f3rego warto\u015b\u0107 wyobra\u017ani\u0105 skrzywi\u0142 \u2014 to b\u0119dzie nieetyczne; lecz to samo przez si\u0119 nie jest pi\u0119tnem najwy\u017cszej zbrodniczo\u015bci. To jest arcyludzkie \u2014 niekiedy, jak w danym wypadku, arcybolesne i arcyniesprawiedliwe. Nic nadto!<\/p>\n

\n
\n<\/div>\n

Powiadaj\u0105 \u2014 i ja to samo powiadam \u2014 \u017ce najokropniejszem w czynie zab\u00f3jcy Narutowicza jest to, i\u017c wykroczy\u0142 on przeciw czysto\u015bci naszych dziej\u00f3w, nie znaj\u0105cych plamy kr\u00f3lob\u00f3jstwa, ani w \u017cyciu swojem wolnem, ani nawet w czasach okrutnej obcej tyranji.
\nAle b\u0105d\u017amy sumienni \u2014 nie kujmy z tej stali miecza przeciw \u0142asce dla Niewiadomskiego, bo ona skruszy si\u0119 i, miast podnie\u015b\u0107 nas do nieba idea\u0142u, powali w proch ob\u0142udy.
\nNie by\u0142o plamy kr\u00f3lob\u00f3jstwa w dziejach polskich \u2014 ale mo\u017ce to jest nie tylko biel\u0105 zas\u0142ugi, lecz zrz\u0105dzeniem r\u00f3wnie\u017c szcz\u0119\u015bliwego wypadku, a bodaj w oczach rewolucjonist\u00f3w polskich nie jest wcale tytu\u0142em najwy\u017cszej zas\u0142ugi charakteru narodowego w godzinie jarzma.
\nZrz\u0105dzeniem przypadku \u2014 tak! bo\u0107 je\u017celi krotofilna pami\u0119\u0107 narodowa, ta sama, co z Filipa z Konopi, broni\u0105cego praw ludu na sejmie szlacheckim, uczyni\u0142a po\u015bmiewisko dla potomnych, lub gorzej, samozadowolona niepami\u0119\u0107 narodowa umi\u0142owa\u0142a przys\u0142owie o \u201ePiekarskim, plot\u0105cym na m\u0119kach\u201c i powtarza je weso\u0142o bez \u015bwiadomo\u015bci, i\u017c m\u00f3wi o zamachowcu, plot\u0105cym na torturach, to\u0107 przecie tylko zrz\u0105dzeniem Opatrzno\u015bci by\u0142o, i\u017c Piekarski nie zg\u0142adzi\u0142 Kr\u00f3la Jana Kazimierza. Ale on niew\u0105tpliwie chcia\u0142, cho\u0107 by\u0142 Polakiem.
\nI Zborowski, przechwala\u0142 si\u0119 tem, \u017ce zabije kr\u00f3la Batorego, zanim hardy \u0142eb mu spad\u0142 pod toporem kata.
\nZatem niema tu \u017cadnej archanielskiej bieli, kt\u00f3r\u0105 zbruka\u0142by po raz pierwszy dzisiejszy skazaniec.
\nNadto, je\u017celi Kordjan mdleje przy drzwiach sypialni carskiej, to nie dla tego, i\u017c towarzysze spiskowcy w podziemiach katedry \u015bw. Jana przekonali go o niecno\u015bci zamachu na cara \u2014 pomaza\u0144ca, ale dlatego \u017ce \u2014 jak chce poeta \u2014 gor\u0105czka m\u0105ci mu zmys\u0142y i blady strach niewoli staje mu w drodze.
\nI nie ka\u017cdy Kordjan Polski tak samo ba\u0142 si\u0119 zamachu na osob\u0119 cesarsk\u0105. Bo\u0107 przecie do Aleksandra II w Pary\u017cu strzeli\u0142 Polak \u2014 tylko nie trafi\u0142. Niepewno\u015b\u0107 kuli nie jest cnot\u0105 narodu.
\nM\u00f3wmy wi\u0119c o czynie Niewiadomskiego, jako arcywyj\u0105tkowym, nie za\u015b, jak o jedynym czynie: wyrzutka \u2014 potwora. Bo pot\u0119pienie nie potrzebuje przyprawy z fa\u0142szu historycznego. I nie ci, co najbardziej nienawidz\u0105 zab\u00f3jc\u0119, najmocniej cierpi\u0105 nad zbrodni\u0105 i jej ofiar\u0105!<\/p>\n

\n
\n<\/div>\n

Ale oto \u015br\u00f3d tysi\u0105ca b\u0142\u0119dnych o tej sprawie s\u0105d\u00f3w jest jeden, kt\u00f3ry najfatalniej odbija si\u0119 na zdaniu o tragicznym mordercy.
\nNie syk w\u0119\u017cowy, ale\u00a0sancta simplicitas<\/i>\u00a0ludzi, kt\u00f3rzy nie docieraj\u0105 nigdy do rdzenia rzeczy \u2014 wskazuje z otrz\u0105sem moralnym, \u017ce przest\u0119pca nie dozna\u0142 skruchy, poniewa\u017c sam tak powiada, \u2014 a dlatego zas\u0142u\u017cy\u0142 podw\u00f3jnie na \u015bmier\u0107.
\nDoprawdy, przek\u0142adam \u015bwi\u0119t\u0105 prostot\u0119 \u015bredniowiecza, kt\u00f3ra w naiwnem, ale poszanowania godnem oburzeniu moralnem, nie wa\u017cy\u0142a si\u0119 kara\u0107 zab\u00f3jcy \u015bmierci\u0105, nim przekonany zosta\u0142 o winie, i musza\u0142a go do przyznania si\u0119 i do skruchy tortur\u0105. Bo owi okrutni prostacy przesz\u0142o\u015bci rozumieli, i\u017c wydrze\u0107 \u017cycie winowajcy nie jest to osi\u0105gn\u0105\u0107 satysfakcj\u0119 moraln\u0105 i nieprzekonanego nie \u015bmieli wys\u0142a\u0107 na tamten \u015bwiat, i\u017cby nie przekroczy\u0142 granic \u017cycia, jako triumfator, sk\u0142\u00f3cony z moralno\u015bci\u0105 powszechn\u0105.
\nZt\u0105d nowocze\u015bni kryminolodzy \u2014 morali\u015bci od czasu Beccaria \u017c\u0105daj\u0105 dla zab\u00f3jcy wi\u0119zienia, aby mia\u0142 czas rozmy\u015ble\u0107 si\u0119 w pokucie za swoje winy.
\nNiema skruchy\u00a0jeszcze<\/i>\u00a0\u2014 wi\u0119c nie mo\u017ce by\u0107\u00a0ju\u017c<\/i>\u00a0kary \u015bmierci.
\nJak\u00a0ju\u017c<\/i>\u00a0nie mo\u017ce jej by\u0107, skoro\u00a0ju\u017c<\/i>\u00a0nast\u0105pi\u0142a skrucha…<\/p>\n

\n
\n<\/div>\n

Ale czy naprawd\u0119 Niewiadomski nie ujawni\u0142 skruchy?
\nPrzecz\u0119 temu, zst\u0119puj\u0105c w g\u0142\u0105b jego duszy.
\nPrzecz\u0119, powo\u0142uj\u0105c nawet jego w\u0142asne s\u0142owa \u2014 te g\u0142\u0119bsze i m\u0119drsze \u2014 przeciw tym, co brzmi\u0105 inaczej, a w zam\u0119cie jego duszy dobywaj\u0105 si\u0119 na wierzch, tworz\u0105c fa\u0142szywe pozory.
\n\u201eNie przyznaj\u0119 si\u0119 do winy\u201c \u2014 tak m\u00f3wi, ale dodaje zaraz: \u201eprzyznaj\u0119 si\u0119 tylko do z\u0142amania prawa\u201c.
\nKto tak m\u00f3wi?… Artysta w \u015bmiertelnej wi\u0119zi \u2014 przecie\u017c nie cz\u0142owiek, my\u015bl\u0105cy logicznie, nie \u015bwiat\u0142y prawnik, nie socjolog, co wie, i\u017c nie obarcza si\u0119 jednostki win\u0105 za jej czas, szukaj\u0105c ofiary dla swojej kuli…
\nC\u00f3\u017c jest zbrodni\u0105 w obliczu prawa?… Po najstaranniejszem poszukiwaniu definicji tylko \u201ez\u0142amanie prawa\u201c \u2014 nic wi\u0119cej. Kto przyznaje si\u0119 do\u00a0\u201ez\u0142amania<\/span>\u00a0prawa\u201c, uznaje swoj\u0105 win\u0119 wobec s\u0105d\u00f3w swego kraju!
\nJeste\u015bmy bardzo wymagaj\u0105cy \u2014 \u017c\u0105damy czego\u015b wi\u0119cej \u2014 chcemy, aby po za win\u0105 w obliczu konstytucji i s\u0105du karnego ten cz\u0142owiek przyzna\u0142 si\u0119 jeszcze do grzechu wobec moralno\u015bci…
\nMamy i to. Kto nie uznaje grzechu, nie chce ekspiacji. Niewiadom ski chce jej, po\u017c\u0105da, b\u0142aga o ni\u0105. Jego \u00abdobrem moralnem\u00bb by\u0142a my\u015bl o oddaniu krwi za krew. Czy kt\u00f3ry\u015b z carob\u00f3jc\u00f3w kiedykolwiek tak si\u0119 odezwa\u0142? Uznawali oni przemoc karz\u0105cych, lecz nie konieczno\u015b\u0107\u00a0moraln\u0105<\/i>\u00a0przyniesienia g\u0142owy za win\u0119 krwi przelanej. Tylko on jeden \u2014 a to jest niebywa\u0142y wypadek w dziejach proces\u00f3w politycznych, wypadek i\u015bcie polski i pi\u0119knie polski \u2014 \u017c\u0105da \u015bmierci za \u015bmier\u0107!
\nRozumie grzech sw\u00f3j \u2014 wi\u0119cej jeszcze, sam boi si\u0119 jego na\u015bladowc\u00f3w \u2014 uprzedza obawy w\u0142adzy o bezkarno\u015b\u0107\u00a0takich, jak on \u2014 wzywa przeciw swojej nieszcz\u0119snej g\u0142owie racj\u0119 pa\u0144stwa…
\nNiema trafaret\u00f3w dla wyrazu skruchy.
\nTo jego skrucha \u2014 pot\u0119\u017cniejsza od be\u0142kotu przez \u0142zy i tch\u00f3rzliwego bicia si\u0119 w piersi \u2014 skrucha nie litery s\u0142\u00f3w, ale m\u0119czarni ducha.
\nPanie Prezydencie! ta skrucha godniejsz\u0105 jest \u0142aski ni\u017c pe\u0142zanie po ziemi ludzkiego gada, kt\u00f3ry nie chce \u017cyciem odpowiedzie\u0107 za cudze \u017cycie i w strachu \u015bmierci przyrzeka popraw\u0119, jakiej przy pierwszej sposobno\u015bci nie potrafi dotrzyma\u0107.
\nTego cz\u0142owieka, kt\u00f3ry z\u0142ama\u0142 ca\u0142\u0105 swoj\u0105 wol\u0119 czynu w jednym akcie, wbrew czysto\u015bci swego \u017cycia \u2014 spo\u0142ecze\u0144stwo mo\u017ce si\u0119 nie obawia\u0107. To nie jest wilk, ani gad,\u00a0kt\u00f3rego<\/span>} si\u0119 t\u0119pi. To cz\u0142owiek, kt\u00f3ry po wyroku \u015bmierci jeszcze ko\u0144czy dzie\u0142a sztuki \u2014 spu\u015bcizn\u0119 dla rodzimej kultury!<\/p>\n

\n
\n<\/div>\n

To jest nadto cz\u0142owiek, panie Prezydencie, kt\u00f3ry nie zas\u0142uguje na \u015bmier\u0107, bo by\u0142 niepoczytalny w chwili dokonania swego szalonego czynu i w swoich t\u0142omaczeniach na s\u0105dzie.
\nNiepoczytalny! \u2014 wbrew temu, co sam o sobie m\u00f3wi, i wbrew zdawkowym s\u0105dom mas, kt\u00f3re m\u00f3wi\u0105 o nim na mocy z\u0142ej obserwacji i mylnej informacji, bez zasi\u0119gni\u0119cia opinji psychjatr\u00f3w i psycholog\u00f3w.
\nWszak\u017ce przew\u00f3d s\u0105dowy odby\u0142 si\u0119 zgo\u0142a bez porady u ludzi nauki.
\nS\u0105d zajmowa\u0142 si\u0119 ustaleniem szczeg\u00f3\u0142\u00f3w faktu zab\u00f3jstwa, nie si\u0119ga\u0142 w g\u0142\u0105b zazdro\u015bnie strze\u017conej przez pods\u0105dnego tajni jego duszy, o kt\u00f3rej on sam nie pozwala\u0142 m\u00f3wi\u0107 swemu obro\u0144cy, aby nie roztkliwi\u0107 s\u0105du; i tylko przypadkiem jeden ze \u015bwiadk\u00f3w \u2014 jedyny, kt\u00f3ry zna\u0142 zab\u00f3jc\u0119 \u2014 objektywnie odmalowa\u0142 nam t\u0119 dusz\u0119, czu\u0142\u0105 wn\u0119trznie, a osch\u0142\u0105 z pozoru, nieskazitelnie praw\u0105 na ka\u017cdem stanowisku, wybuchaj\u0105c\u0105 p\u00f3\u017ano a jaskrawo po podra\u017cnieniu. Wulkan pod kor\u0105 lodow\u0105!<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dzi\u0119ki\u00a0Polonie\u00a0mo\u017cna dotrze\u0107 do wielu publikacji, a tak\u017ce druk\u00f3w ulotnych, o kt\u00f3rych istnieniu czasem nie mia\u0142am poj\u0119cia. Teraz postanowi\u0142am zaj\u0105\u0107 si\u0119 publikacjami autorstwa Eligiusza Niewiadomskiego lub jego dotycz\u0105cymi. By\u0142 on stryjecznym szwagrem mojej prababci Zofii z Ruszczykowskich Piekarskiej. Oto list otwarty Leo Belmonta do Prezydenta RP w sprawie Niewiadomskiego. (Jest on r\u00f3wnie\u017c opublikowany w Wikicytatach) Cz. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[196],"tags":[191,1431,1432,1418,1368],"class_list":["post-11109","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-niewiadomscy","tag-eligiusz-niewiadomski","tag-leo-belmont","tag-list-otwarty-do-pana-prezydenta-rzeczypospolitej-w-sprawie-eligjusza-niewiadomskiego","tag-polona","tag-publikacja"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11109","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11109"}],"version-history":[{"count":5,"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11109\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11166,"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11109\/revisions\/11166"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11109"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11109"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11109"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}