Przeci\u0119tna polska rodzina sk\u0142ada si\u0119 dzi\u015b z rodzic\u00f3w, a cz\u0119sto jednego rodzica i dw\u00f3jki a bywa, \u017ce jednego dziecka. Tymczasem jeszcze sto lat temu standardem by\u0142y rodziny wielodzietne. Bywa\u0142o, \u017ce mia\u0142y dzieci nie kilkoro, ale\u2026 kilkana\u015bcioro. W takich rodzinach matki pracowa\u0142y na pe\u0142ny etat i to nie jeden. Dzia\u0142o si\u0119 tak nawet w szlacheckich, bo bycie niemal non stop w ci\u0105\u017cy na przemian z po\u0142ogiem to te\u017c ci\u0119\u017cka praca. Zajrza\u0142am do swojego drzewa genealogicznego, by pokaza\u0107 takie matki-heroiny i zapewniam: by\u0142y one w ka\u017cdej rodzinie: i ch\u0142opskiej i mieszcza\u0144skiej i szlacheckiej. <\/strong><\/p>\n Przy cudzych dzieciach\u2026 <\/strong><\/p>\n Micha\u0142 Piekarski – osierocony, gdy mia\u0142 lat 8<\/p><\/div>\n W XIX wieku i wcze\u015bniej \u015bmiertelno\u015b\u0107 kobiet w czasie porod\u00f3w by\u0142a do\u015b\u0107 cz\u0119sta. Podobnie ze \u015bmiertelno\u015bci\u0105 dzieci. Dzieci rodzi\u0142y si\u0119 martwe albo umiera\u0142y podczas porod\u00f3w lub chwil\u0119 p\u00f3\u017aniej. Moja 3 razy prababcia, Julianna z Dobrza\u0144skich Piekarska (1812-1849) zmar\u0142a, gdy m\u00f3j prapradziadek Micha\u0142 mia\u0142 osiem lat. Zanim sko\u0144czy\u0142a 36 lat zd\u0105\u017cy\u0142a urodzi\u0107 3 razy pradziadkowi Paw\u0142owi Piekarskiemu (1799-1865) si\u00f3demk\u0119 dzieci, z kt\u00f3rych dw\u00f3jka zmar\u0142a w niemowl\u0119ctwie. Jednak ona wychowa\u0107 nie zdo\u0142a\u0142a \u017cadnego, bo gdy sk\u0142adano j\u0105 do grobu na Pow\u0105zkach najstarsze osierocone dziecko mia\u0142o zaledwie lat 10. Po jej \u015bmierci 3 razy pradziadek o\u017ceni\u0142 si\u0119 ponownie, by zapewni\u0107 osieroconym dzieciom kobiec\u0105 opiek\u0119. Wszystko dlatego, \u017ce w tamtych czasach samotny m\u0119\u017cczyzna, warszawski kowal, nie poradzi\u0142by sobie z prac\u0105 zawodow\u0105 i wychowaniem dzieci. Jego now\u0105 \u017con\u0105 zosta\u0142a Agata z Kasperkiewicz\u00f3w, kt\u00f3ra nie urodzi\u0142a mu dzieci, ale zaj\u0119\u0142a si\u0119 jego potomstwem tak, \u017ce pilnowa\u0142a, by si\u0119 uczy\u0142y i zdoby\u0142y fach. Dlatego gdy sama owdowia\u0142a, wdzi\u0119czne a doros\u0142e ju\u017c dzieci zmar\u0142ego m\u0119\u017ca postanowi\u0142y o ni\u0105 zadba\u0107 i\u2026 wyda\u0142y j\u0105 za m\u0105\u017c, by teraz to ona mia\u0142a opiek\u0119 w postaci m\u0119skiego ramienia. By\u0142o to bowiem w czasach, gdy nie istnia\u0142 system emerytalny, a ludzie ca\u0142e \u017cycie odk\u0142adali na to, by na staro\u015b\u0107 mie\u0107 z czego \u017cy\u0107. \u017bycie wd\u00f3w, cz\u0119sto bywa\u0142o wtedy zreszt\u0105 bardzo smutne. Zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce wdowy l\u0105dowa\u0142y w przytu\u0142kach albo wprost na ulicy wyrzucane niczym niepotrzebny mebel na \u015bmietnik nie tylko przez pasierb\u00f3w, ale czasem nawet przez w\u0142asne dzieci. Oczywi\u015bcie rzecz dotyczy\u0142a ludzi prostych i niepi\u015bmiennych, kt\u00f3rzy nie wiedzieli, \u017ce mog\u0105 dochodzi\u0107 swoich praw do zachowku w s\u0105dzie.<\/p>\n Twoje dzieci to moje dzieci<\/strong><\/p>\n Zofia ze Stalskich Piekarska, druga \u017cona Micha\u0142a Piekarskiego<\/p><\/div>\n Syn wspomnianego ju\u017c 3 razy pradziadka Paw\u0142a, czyli m\u00f3j prapradziadek Micha\u0142 Franciszek Piekarski (1841-1938), tak jak i ojciec warszawski kowal, by\u0142 dwukrotnie \u017conaty. Z pierwszego ma\u0142\u017ce\u0144stwa z moj\u0105 praprababci\u0105 Juli\u0105 ze Stalskich (1843-1873) mia\u0142 troje dzieci. Ich pierwsze dziecko Kazio zmar\u0142o zaraz po porodzie, drugim by\u0142 m\u00f3j pradziadek Ludwik (1869-1945), a trzecim siostra Maria (1873-1899), kt\u00f3rej przyj\u015bcie na \u015bwiat zabi\u0142o matk\u0119. Praprababcia Julia mia\u0142a bowiem niespe\u0142na trzydzie\u015bci lat, gdy zmar\u0142a osierocaj\u0105c dw\u00f3jk\u0119 dzieci i zostawiaj\u0105c prapradziadka wdowcem. By \u017cycie dw\u00f3jki pociech nie wygl\u0105da\u0142o jak np. w bajce o Kopciuszku, gdzie straszna macocha zn\u0119ca\u0142a si\u0119 nad p\u00f3\u0142sierot\u0105, prapradziadek o\u017ceni\u0142 si\u0119 z rodzon\u0105 siostr\u0105 zmar\u0142ej \u017cony. Gdy pobiera\u0142 si\u0119 z moj\u0105 praprababci\u0105 ta mia\u0142a 24 lata, a jej obecna na \u015blubie rodzona siostra lat 11. Potem, gdy ona stawa\u0142a na \u015blubnym kobiercu z wdowcem mia\u0142a 17 lat. Wchodzi\u0142a w zwi\u0105zek z doros\u0142ym cz\u0142owiekiem i na wst\u0119pie \u201edostawa\u0142a\u201d w darze dw\u00f3jk\u0119 dzieci. Na \u015blub trzeba by\u0142o wprawdzie za\u0142atwi\u0107 zgod\u0119 z samego Watykanu, ale uda\u0142o si\u0119. Zofia ze Stalskich (1856-1935) zosta\u0142a drug\u0105 \u017con\u0105 prapradziadka i urodzi\u0142a mu jedena\u015bcioro dzieci, z kt\u00f3rych dw\u00f3jka zmar\u0142a. Tak wi\u0119c m\u0142oda druga \u017cona na g\u0142owie mia\u0142a jedenastk\u0119 dzieci z czego \u201etylko\u201d dziewi\u0105tka by\u0142a jej, a dw\u00f3jka to siostrze\u0144cy. R\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy najstarszym a najm\u0142odszym dzieckiem wynosi\u0142a\u2026 30 lat. Z dat urodzenia i zgonu ma\u0142\u017conk\u00f3w wynika, \u017ce cho\u0107 druga \u017cona prapradziadka by\u0142a o 14 lat m\u0142odsza od swojego ma\u0142\u017conka, jednak to ona odesz\u0142a pierwsza. Prapradziadek zmar\u0142 jako 97-letni starzec prze\u017cywaj\u0105c obie \u017cony, tr\u00f3jk\u0119 dzieci, a nawet kilku wnuk\u00f3w. Ze zdj\u0119\u0107 jakie zachowa\u0142y si\u0119 w archiwach rodzinnych wynika, \u017ce druga \u017cona wygl\u0105da\u0142a w pewnym momencie znacznie starzej od swojego starszego m\u0119\u017ca. Ale jak wynika z opowie\u015bci rodzinnych ca\u0142e \u017cycie pracowa\u0142a w pocie czo\u0142a, by wychowa\u0107 wszystkie dzieci, kt\u00f3re mia\u0142a pod opiek\u0105. Stara\u0142a si\u0119 wraz z m\u0119\u017cem wykszta\u0142ci\u0107 syn\u00f3w (wszyscy sko\u0144czyli studia), a c\u00f3rki wyda\u0107 dobrze za m\u0105\u017c. By\u0142a to praca na\u2026 11 etat\u00f3w matki plus 1 etat \u017cony.<\/p>\n Stryj, szwagier i m\u0105\u017c w jednym!<\/strong><\/p>\n Joanna Nieszkowska h. Ko\u015bciesza<\/p><\/div>\n \u015aluby z wdowcami \u017conatymi wcze\u015bniej z rodzonymi siostrami by\u0142y do\u015b\u0107 powszechne, zw\u0142aszcza w rodzinach szlacheckich. Nie maj\u0105c tej wiedzy na temat genetyki, kt\u00f3r\u0105 mamy teraz, ludzie szlachetnie urodzeni wierzyli, \u017ce wchodz\u0105c w ma\u0142\u017ce\u0144stwa z osobami spokrewnionymi zachowuj\u0105 cenn\u0105 \u201eb\u0142\u0119kitn\u0105 krew\u201d. Ponadto rodzina \u017cony by\u0142a im ju\u017c rodzin\u0105 znan\u0105. Dla rodziny \u017cony te\u017c by\u0142o to dobre, bo drugi posag, dla drugiej c\u00f3rki nie musia\u0142 by\u0107 ju\u017c tak rozbudowany jak dla pierwszej, a jednocze\u015bnie ten pierwszy posag nie by\u0142 tak do ko\u0144ca zmarnowany. W ko\u0144cu druga c\u00f3rka korzysta\u0142a z tego, co w posagu wnios\u0142a pierwsza. Jednak cz\u0119ste ma\u0142\u017ce\u0144stwa mi\u0119dzy krewnymi prowadzi\u0142y przede wszystkim do genetycznego os\u0142abiania potomstwa, a genealogicznie do niespotykanie wr\u0119cz dziwnych koligacji. Na przyk\u0142ad moja 4 razy prababka Joanna Nieszkowska h. Ko\u015bciesza (1791-1886) wysz\u0142a za m\u0105\u017c za swojego stryjecznego stryja Stanis\u0142awa Nieszkowskiego h. Ko\u015bciesza (1776-1841), kt\u00f3ry wcze\u015bniej by\u0142 m\u0119\u017cem jej rodzonej siostry Karoliny. Jednak Karolina zmar\u0142a przy porodzie swojej jedynej c\u00f3rki El\u017cbiety Nieszkowskiej. Dlatego Joanna zosta\u0142a nie tylko ciotk\u0105, ale i przybran\u0105 matk\u0105 nowonarodzonej c\u00f3rki w\u0142asnej siostry i stryjecznego stryja, kt\u00f3ry dopiero co by\u0142 jej szwagrem, a chwil\u0119 potem sama zosta\u0142a jego \u017con\u0105 i matk\u0105 kolejnych dzieci, tym razem biologicznych. (Ale skomplikowana koligacja, prawda?) 4 razy prababka Joanna najbardziej jednak zwi\u0105zana by\u0142a z pasierbic\u0105 i to z ni\u0105 spocz\u0119\u0142a w jednej kwaterze na warszawskim cmentarzu kalwi\u0144skim. Podobno sta\u0142o si\u0119 tak dlatego, \u017ce jak napisa\u0142a w pami\u0119tniku jej wnuczka Jadwiga z Gorczyckich h. Jastrz\u0119biec Tyblewska, \u201e<\/em>Babka moja (\u2026) by\u0142a postaci\u0105 nadzwyczaj \u015bwietlan\u0105.\u00a0By\u0142a najlepsz\u0105 obywatelk\u0105, matk\u0105 i \u017con\u0105, chocia\u017c dziadek m\u00f3j mia\u0142 charakter nadzwyczaj arbitralny i despotyczny, przy tym posz\u0142a za m\u0105\u017c wi\u0119cej dla dziecka siostry, ani\u017celi z mi\u0142o\u015bci, gdy\u017c w m\u0142odym wieku kocha\u0142a cz\u0142owieka, kt\u00f3ry nie m\u00f3g\u0142 wyliczy\u0107 swoich antenat\u00f3w z karmazyn\u00f3w, a dawniej uwa\u017cali brak szlachectwa za taki mezalians, \u017ce rodzice babki mojej nie zgodzili si\u0119 na to ma\u0142\u017ce\u0144stwo.<\/em> (\u2026) przez pasierbic\u0119 El\u017cbiet\u0119 z Nieszkowskich Kosseck\u0105 by\u0142a babka bardzo kochana\u201d. <\/em><\/p>\n Albo w ci\u0105\u017cy albo w po\u0142ogu, byle by\u0142by m\u0105\u017c<\/strong><\/p>\n Konstancja z Nieszkowskich h. Ko\u015bciesza, Gorczycka h. Jastrz\u0119biec<\/p><\/div>\n \u017bycie szlachcianek nie wygl\u0105da\u0142o jednak lepiej ni\u017c \u017cycie \u017con i c\u00f3rek warszawskich kowali je\u015bli chodzi o liczb\u0119 rodzonych dzieci. Najstarsz\u0105 c\u00f3rk\u0105 Joanny Nieszkowskiej by\u0142a moja 3 razy prababka Konstancja Gorczycka h. Jastrz\u0119biec (1826-1901). Jej c\u00f3rka Jadwiga z Gorczyckich Tyblewska tak napisa\u0142a o matce: \u201eMatka moja z Nieszkowskich Konstancja Gorczycka by\u0142a bardzo starannie wychowana. Ko\u0144czy\u0142a pierwszorz\u0119dn\u0105 pensj\u0119, m\u00f3wi\u0142a p\u0142ynnie do \u015bmierci j\u0119zykami: francuskim, niemieckim i po cz\u0119\u015bci, cho\u0107 gorzej, rosyjskim. Mia\u0142a 18 lat, jak wysz\u0142a za m\u0105\u017c za mojego Ojca. Mia\u0142a 15 dzieci, z kt\u00f3rych dziesi\u0119cioro si\u0119 wychowa\u0142o. (\u2026) <\/em>Powiedziane jest: \u201eb\u0142ogos\u0142awiona niewiasta, kt\u00f3ra rodzi w Panu\u201d prawda, bo rodzi\u0107, zw\u0142aszcza tyle razy, r\u00f3wna si\u0119 m\u0119cze\u0144stwu. Ostatnie dzieci Matka moja mia\u0142a bli\u017ani\u0119ta, jedno \u017cy\u0142o tydzie\u0144, drugie dwa tygodnie.\u201d<\/em><\/p>\n Anna z Neumann\u00f3w Przybytkowska na tle domu na Saskiej K\u0119pie<\/p><\/div>\n W rodzinie opowiada\u0142o si\u0119, \u017ce 3 razy prababka by\u0142a niemal non-stop w ci\u0105\u017cy. Podobnie by\u0142o jednak i z innymi moimi prababkami. Ta, kt\u00f3ra by\u0142a pani\u0105 na Saskiej K\u0119pie, czyli moja 4 razy prababka Eufrozyna z Jops\u00f3w Szenk (1800-1893) mia\u0142a\u2026 17 dzieci. Wprawdzie jej c\u00f3rka, a moja 3 razy prababka, czyli Karolina z Szenk\u00f3w Neumann (1845-1962) mia\u0142a tylko jedno i zmar\u0142a przy jego porodzie maj\u0105c zaledwie 17 lat, ale ju\u017c to jej jedyne dziecko, czyli moja 2 razy prababka Anna z Neumann\u00f3w Przybytkowska (1862-1953) urodzi\u0142a \u00f3semk\u0119. By\u0142a kobiet\u0105 maj\u0119tn\u0105, o wiele maj\u0119tniejsz\u0105 ni\u017c jej m\u0105\u017c W\u0142adys\u0142aw Przybytkowski (1851-1933) obywatel m. Warszawy rodem z Kamionka. A jednak, gdy on po kielichu wskakiwa\u0142 do Jeziorka Kamionkowskiego, by w przyp\u0142ywie u\u0142a\u0144skiej fantazji p\u0142yn\u0105\u0107 wp\u0142aw do domu rodzic\u00f3w, kt\u00f3ry sta\u0142 w miejscu dzisiejszej fabryki Wedla, Anna stawa\u0142a na brzegu krzycz\u0105c, by wraca\u0142, bo narobi\u0142 jej dzieci i ma wobec niej obowi\u0105zki. Jakie? Po prostu by\u0107. W XIX wieku wdowa z dzie\u0107mi nawet, gdy mia\u0142a pieni\u0105dze by\u0142a nara\u017cona na szereg nieprzyjemno\u015bci. A s\u0119py pragn\u0105ce naci\u0105gn\u0105\u0107 j\u0105 na inwestycje, kt\u00f3re m\u00f3g\u0142by doprowadzi\u0107 j\u0105 do ruiny kr\u0105\u017cy\u0142y wok\u00f3\u0142 czyhaj\u0105c, \u017ce w naiwno\u015bci da si\u0119 oskuba\u0107.<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/piekarscy.com.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/michal_piekarski.jpeg\")
<\/a><\/a><\/a><\/a><\/a>