{"id":11853,"date":"2018-08-26T19:05:20","date_gmt":"2018-08-26T19:05:20","guid":{"rendered":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/?p=11853"},"modified":"2018-09-04T08:23:32","modified_gmt":"2018-09-04T08:23:32","slug":"nekrolog-tytusa-w-wedrowcu","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/?p=11853","title":{"rendered":"Nekrolog Tytusa w W\u0119drowcu"},"content":{"rendered":"

Tytus Maleszewski (ur. 1827 \u2013 zm. 1898) to\u00a0malarz, rysownik, pedagog, a prywatnie\u2026 rodzony brat szwagra mojej prapraprababci Konstancji z Nieszkowskich h. Ko\u015bciesza Gorczyckiej h. Jastrz\u0119biec. Rodzona siostra Konstancji Paulina\u00a0wysz\u0142a za m\u0105\u017c za Ursyna Jax\u0119-Maleszewskiego, kt\u00f3ry, jak pisa\u0142a w pami\u0119tniku c\u00f3rka Konstancji a siostrzenica Pauliny Jadwiga z Gorczyckich Tyblewska, by\u0142 \u201cs\u0119dzi\u0105 do 1863 r. potem po powstaniu straci\u0142 posad\u0119 rz\u0105dow\u0105 i s\u0142u\u017cy\u0142, jako urz\u0119dnik na kolei.\u201d\u00a0<\/em>Rodzonym bratem Ursyna Maleszewskiego by\u0142 Tytus. Jego zdj\u0119cie zachowa\u0142o si\u0119 w rodzinnym albumie, kt\u00f3ry posiadam, a u kuzynki jest portret jego p\u0119dzla przedstawiaj\u0105cy Paulin\u0119.<\/p>\n

Dzi\u0119ki\u00a0Polonie<\/a>\u00a0znalaz\u0142am jego nekrolog w W\u0119drowcu napisany przez Antoniego Skrzyneckiego, kt\u00f3ry by\u0142 m\u0119\u017cem Marii z Gorczyckich Skrzyneckiej, czyli siostrzenicy \u017cony rodzonego brata Tytusa Maleszewskiego. Wiem. Zawi\u0142e. Maria z Gorczyckich Skrzynecka by\u0142a \u017con\u0105 Antoniego Skrzyneckiego, a jej matka Konstancja z Nieszkowskich Gorczycka by\u0142a rodzon\u0105 siostr\u0105 Pauliny z Nieszkowskich Maleszewskiej \u017cony Ursyna Maleszewskiego. Ja\u015bniej? Uff…<\/p>\n

Tytus Maleszewski – artysta malarz<\/strong><\/em><\/p>\n

Sztuka polska mia\u0142a i ma niew\u0105tpliwie bardziej utalentowanych, ani\u017celi \u015b. p. Tytus Maleszewski, artyst\u00f3w-malarzy, lecz zas\u0142u\u017ce\u0144szych ode\u0144 historya naszego malarstwa chyba niewielu mog\u0142aby wyliczy\u0107. W czem za\u015b tkwi zas\u0142uga, nietylko artystyczna, ale i obywatelska, Maleszewskiego, do\u015b\u0107 uprzytomni\u0107 sobie ca\u0142y szereg reprodukcyi, wizerunk\u00f3w postaci, b\u0119d\u0105cych chlub\u0105 i zaszczytem ca\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa. Czy to w salonach mieszcza\u0144skich, czy w komnatach dworu wiejskiego, wsz\u0119dzie prawie mo\u017cna si\u0119 spotka\u0107 z temi wizerunkami m\u0119\u017c\u00f3w o marsowym wyrazie oblicza, lub geniuszu, bij\u0105cym z drogich sercu naszemu rys\u00f3w: poet\u00f3w, my\u015blicieli, dziejopis\u00f3w i t. p. Jak kiedy\u015b Kraszewski powie\u015bciami swemi wyrugowa\u0142 z polskich ognisk rodzinnych romansid\u0142a francuskie, tak podobnie\u017c, dzi\u0119ki Maleszewskiemu, poznika\u0142y ze \u015bcian naszych salonik\u00f3w, banalne, a cz\u0119sto szpetne, sztychy zagraniczne, przedstawiaj\u0105ce jakich\u015b pasterzy i pasterki, czy te\u017c podobizny oboj\u0119tnych nam cudzoziemc\u00f3w, a na ich miejsce\u00a0ukaza\u0142y si\u0119 postacie, o jakich wy\u017cej wspomniano. Temi\u00a0to reprodukcyami, ju\u017c za \u017cycia, \u015b. p. Tytus Maleszewski\u00a0postawi\u0142 sobie pomnik, kt\u00f3ry przetrwa d\u0142ugie lata i zapewnia nieboszczykowi\u00a0miano wielce zas\u0142u\u017conego sztuce rodzimej artysty-obywatela.<\/em><\/p>\n

Od tego, co w\u0142a\u015bnie wyodr\u0119bnia \u015b- p. Maleszewskiego\u00a0z ca\u0142ej rzeszy r\u00f3wnych mu, a nawet wy\u017cszych talentem\u00a0'artyst\u00f3w-malarzy, zacz\u0119li\u015bmy nasze wspomnienie po\u015bmiertne bo zdaje nam si\u0119\u2019 \u017ce koledzy po pendzlu nieboszczyka, i bracia po pi\u00f3rze, nie dosy\u0107 oceniali ten w\u0142a\u015bnie\u00a0od\u0142am dzia\u0142alno\u015bci zgas\u0142ego artysty.<\/em><\/p>\n

Lecz stre\u015b\u0107my po kr\u00f3tce bieg \u017cycia, kt\u00f3rego pasmo,\u00a0w nocy z dnia 3 na 4 -ty b. m., b\u0119d\u0105cy dniem urodzin\u00a0i solenizncyi nieboszczyka, zosta\u0142o prawie nagle przerwane. Urodzony w 1828 roku, w ziemi Sieradzkiej, \u015b. p. Tytus\u00a0Maleszewski, od najm\u0142odszych lat objawiaj\u0105c zdolno\u015bci do\u00a0rysunk\u00f3w, po uko\u0144czeniu gimnazyum wst\u0105pi\u0142 do Szko\u0142y\u00a0Sztuk ,Pi\u0119knych w Warszawie. W\u0142a\u015bnie w roku minionym\u00a0up\u0142yn\u0119\u0142o p\u00f3\u0142 wieku od tej chwili, gdy Maleszewski wesp\u00f3\u0142\u00a0z \u017cyj\u0105cymi dot\u0105d kolegami: Gersonem, Kostrzewskim, Brodowskim\u00a0i jeszcze kilku innymi Szkol\u0119 Sztuk Pi\u0119knych\u00a0uko\u0144czy\u0142. Brak \u015brodk\u00f3w nic pozwoli\u0142 m\u0142odemu arty\u015bcie,\u00a0wy ruszy\u0107 odrazu za granic\u0119, wi\u0119c pocz\u0105tkowo przyj\u0105\u0142\u00a0obowi\u0105zki nauczyciela rysunk\u00f3w w gimnazyum. Baka\u0142arzowanie\u00a0przecie\u017c nic licowa\u0142o z usposobieniem artysty,\u00a0pe\u0142nem ognistej fantazyi. Zaoszcz\u0119dziwszy wi\u0119c troch\u0119\u00a0grosza, wyruszy\u0142 .pan Tytus\u201d pocz\u0105tkowo do W\u0142och\u00a0a nast\u0119pnie do Pary\u017ca, gdzie si\u0119 na d\u0142ugo osiedli\u0142. Tu,\u00a0dzi\u0119ki wzorom i w skaz\u00f3w kom mistrz\u00f3w, talent Maleszewskiego, zwr\u00f3cony przewa\u017cnie ku malarstwu portretowemu, rozwin\u0105\u0142 si\u0119 i zm\u0119\u017cnia\u0142. Na paryskim bruku wiod\u0142o si\u0119 arty\u015bcie w cale dobrze i miewa\u0142 sporo zam\u00f3wie\u0144 na portrety. Nasta\u0142a w \u00f3w czas moda portret\u00f3w pastelowych, a w tym rodzaju Maleszewski istotnie celowa\u0142. Portrety cesarzowej Eugenii i g\u0142o\u015bnej divy, Adeliny Patti, uczyni\u0142y artyst\u0119 polskiego do\u015b\u0107 popularnym nad Sekwann\u0105, zw\u0142aszcza, \u017ce francuzi tamtocze\u015bni nie cierpieli jeszcze na \u201epolonofobi\u0119.\u201c Tu nale\u017cy przypomnie\u0107, mo\u017ce niewielu znany, szczeg\u00f3\u0142, \u017ce Tytus Maleszewski, b\u0119d\u0105c w stosunkach za\u017cy\u0142ej przyja\u017ani z Matejk\u0105, pierwszy sk\u0142oni\u0142 z w\u0142a\u015bciw\u0105 sobie energi\u0105 do\u015b\u0107 opornego mistrza Jana, aby wystawi\u0142 w \u201eSalonie” swoje \u201eKazanie Skargi”. Wiadomo, \u017ce temu obrazowi genialnego artysty jury przyzna\u0142o najwy\u017csz\u0105 nagrod\u0119, a nazwisko cudzoziemca laureata, wymawiane przez francuz\u00f3w \u201eMateszko\u201d, przebiega\u0142o z ust do ust. S. p. Maleszewski lubi\u0142 nieraz opowiada\u0107 o tern, jak\u0105 rado\u015bci\u0105 przepe\u0142nia\u0142o mu si\u0119 serce, kiedy publicznie, wobec dostojnik\u00f3w rz\u0105dowych i znakomito\u015bci \u015bwiata artystycznoliterackiego, wywo\u0142a o Matejk\u0119 obok grand prix. P\u00f3\u017aniej za \u201eSejm lubelski\u201d otrzyma\u0142 order legii honorowej. <\/em>
\n\u2014 Bito frenetyczne, og\u0142uszaj\u0105ce oklaski \u2014 opowiada\u0142 Maleszewski \u2014 gdy z szeregu wysun\u0105\u0142 si\u0119 jedyny cz\u0142owiek, kt\u00f3ry nie mia\u0142 fraka. \u201eNa wystawienie obrazu dal si\u0119 nam\u00f3wi\u0107, na p\u00f3j\u015bcie ze mn\u0105 po odbi\u00f3r nagrody, po d\u0142ugiem wahaniu, zgodzi! si\u0119 nareszcie. Ale na zamian\u0119 czamarki i but\u00f3w palonych na frak i kamasze \u017cadn\u0105 miar\u0105 nie przysta\u0142. Szwajcar przy\u00a0wej\u015bciu nie chcia\u0142, ubranego nie po galowem u, wpu\u015bci\u0107 do sali, a kiedym mu oznajmi\u0142, \u017ce to jest w\u0142a\u015bnie bohater uroczysto\u015bci, sam pan \u201eMateszko”, nic m\u00f3g\u0142 z pocz\u0105tku w to uwierzy\u0107.” Podczas pobytu nad Sekwann\u0105 artysta znakomicie powi\u0119kszy\u0142 swoj\u0105 tek\u0119 z podobiznami r\u00f3\u017cnych znakomito\u015bci, kt\u00f3re ju\u017c wcze\u015bniej, b\u0119d\u0105c w Warszawie, zacz\u0105\u0142 skrz\u0119tnie zbiera\u0107. Tam si\u0119 te\u017c zrodzi\u0142y pomys\u0142y do reprodukowania w tanich litograficznych odbiciach: \u201eWizerunk\u00f3w kr\u00f3l\u00f3w polskich” portret\u00f3w: Kochanowskiego, Czarneckiego, Sobieskiego, Ko\u015bciuszki, wreszcie poet\u00f3w i m\u0119\u017c\u00f3w nauki. Tam r\u00f3wnie\u017c wykona\u0142 Maleszewski jeden z najlepszych swych obraz\u00f3w: portret Bogdana Zaleskiego. Wielki poeta ch\u0119tnie pozowa\u0142. Powr\u00f3ciwszy do kraju przed \u0107wier\u0107wiekiem przesz\u0142o, osiad\u0142 Maleszewski w Warszawie i, otworzywszy pracocowni\u0119 przy ulicy Wareckiej, tu ju\u017c pozostaw a\u0142, a\u017c do ostatniej prawie chwili, nie wypuszczaj\u0105c pendzla i palety z d\u0142oni, bo\u0107 jeszcze na kilka godzin przed zgonem, mimo ci\u0119\u017ckiej niemocy, wyko\u0144cza! portret dawniej zam\u00f3wiony. Z pracowni przy ulicy Wareckiej wysz\u0142o setki portret\u00f3w i obraz\u00f3w rodzajowych, nier\u00f3wnej wprawdzie warto\u015bci, ale ka\u017cde z tych p\u0142\u00f3cien posiada\u0142o pewne zalety artystyczne. Do najpopularniejszych, znanych z wystaw , nale\u017ca\u0142y: \u201eZosia” i \u201eTelimena” z poematu \u201ePan Tadeusz”, \u201eGrajek”, \u201ePod T woj\u0105Obron\u0119”, \u201eKarnawa\u0142 Wenecki”, \u201eSu\u0142tanka” (portret zmar\u0142ej tragiczn\u0105 \u015bmierci\u0105 artystki Wi\u015bnowskiej), \u201eMiodek”, \u201eKonrad Wallenrod”, wreszcie ostatnio reprodukowany \u201eChrystus B\u0142ogos\u0142awi\u0105cy.” Mimo pracy wytrwa\u0142ej, mimo popularnych reprodukcyi,\u00a0\u015b. p. Tytus Maleszewski zdo\u0142a\u0142 zarabia\u0107 zaledwie na skromne utrzymanie i pozosta\u0142ej wdowie, ukochanej towarzyszce \u017cycia, maj\u0105tku, zapewniaj\u0105cego spokojn\u0105 dostatni\u0105 staro\u015b\u0107 niem\u00f3g\u0142 zostawi\u0107. Ale zostawi\u0142 cenn\u0105 spu\u015bcizn\u0119 artystyczn\u0105, tak w postaci wielu obraz\u00f3w (mi\u0119dzy innemi i \u00f3w portret Bohdana Zaleskiego), jaki w jedynym w swoim rodzaju zbiorze albumowym oryginalnych portret\u00f3w prawie wszystkich w sp\u00f3\u0142czesnych, lub niedawno zmar\u0142ych, naszych znakomito\u015bci. Zbi\u00f3r ten posiada wielk\u0105 warto\u015b\u0107 i powinien by\u0107 kupiony przez jakiego mo\u017cnego posiadacza zabytk\u00f3w artystycznych. By\u0142oby r\u00f3wnie\u017c ze wszech miar po\u017c\u0105danem urz\u0105dzi\u0107 z ca\u0142ej spu\u015bcizny po Maleszewskim specyaln\u0105 wystaw\u0119, kt\u00f3raby niew\u0105tpliwie zaciekawi\u0142a szeroki og\u00f3\u0142. Zapewne my\u015bl t\u0119 podnios\u0105, popr\u0105 i wykonaj\u0105 koledzy, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych nieboszczyk uwa\u017cany by\u0142 za nestora, za dziekana tutejszej kolonii malarskiej, ciesz\u0105cego si\u0119 wielk\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105 i szacunkiem ca\u0142ej, bez wyj\u0105tku, dziatwy Apellesa. A t\u0119 mi\u0142o\u015b\u0107 i szacunek \u015b. p. Tytus Maleszewski zdoby\u0142 nietylko prawo\u015bci\u0105 charakteru, nietylko poczuciem obowi\u0105zk\u00f3w obywatelskich, ale zarazem i wielk\u0105 uczynno\u015bci\u0105 dla wszystkich m\u0142odych koleg\u00f3w , oraz wyrozumia\u0142o\u015bci\u0105 i brakiem zupe\u0142nem wszelkiej zazdro\u015bci, co pono w \u015bwiatku malarskim, irritabile genus, stanowi istotn\u0105 rzadko\u015b\u0107. By\u0142a to wi\u0119c jasna posta\u0107 znajduj\u0105cej si\u0119 ju\u017c na schy\u0142ku epoki. Zas\u0142u\u017conemu malarzowi i cz\u0142owiekowi schodz\u0105cemu do mogi\u0142y cia\u0142em, duchem za\u015b w te sfery, ku kt\u00f3rym jako chrze\u015bcijanin i jako artysta zawsze pod\u0105\u017ca\u0142, towarzyszy uczucie szczerego \u017calu i trwa\u0142a pami\u0119\u0107. <\/em><\/p>\n

Ant. Skrzynecki<\/em><\/p>\n

\"\"<\/a> \"\"<\/a> \"\"<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tytus Maleszewski (ur. 1827 \u2013 zm. 1898) to\u00a0malarz, rysownik, pedagog, a prywatnie\u2026 rodzony brat szwagra mojej prapraprababci Konstancji z Nieszkowskich h. Ko\u015bciesza Gorczyckiej h. Jastrz\u0119biec. Rodzona siostra Konstancji Paulina\u00a0wysz\u0142a za m\u0105\u017c za Ursyna Jax\u0119-Maleszewskiego, kt\u00f3ry, jak pisa\u0142a w pami\u0119tniku c\u00f3rka Konstancji a siostrzenica Pauliny Jadwiga z Gorczyckich Tyblewska, by\u0142 \u201cs\u0119dzi\u0105 do 1863 r. potem po […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[243,60],"tags":[255,89,1472,1518],"class_list":["post-11853","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-maleszewscy","category-skrzyneccy","tag-antoni-skrzynecki","tag-nekrolog","tag-tytus-maleszewski","tag-wedrowiec"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11853","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11853"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11853\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11859,"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11853\/revisions\/11859"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11853"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11853"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11853"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}