{"id":11919,"date":"2018-08-29T04:02:02","date_gmt":"2018-08-29T04:02:02","guid":{"rendered":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/?p=11919"},"modified":"2018-08-26T16:30:46","modified_gmt":"2018-08-26T16:30:46","slug":"od-tytusa-do-mickiewicza-i-syrokomli","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/?p=11919","title":{"rendered":"Od Tytusa do Mickiewicza i Syrokomli"},"content":{"rendered":"

Tytus Maleszewski (ur. 1827 \u2013 zm. 1898) to\u00a0malarz, rysownik, pedagog, a prywatnie\u2026 rodzony brat szwagra mojej prapraprababci Konstancji z Nieszkowskich h. Ko\u015bciesza Gorczyckiej h. Jastrz\u0119biec. Rodzona siostra Konstancji Paulina\u00a0wysz\u0142a za m\u0105\u017c za Ursyna Jax\u0119-Maleszewskiego, kt\u00f3ry, jak pisa\u0142a w pami\u0119tniku c\u00f3rka Konstancji a siostrzenica Pauliny Jadwiga z Gorczyckich Tyblewska, by\u0142 \u201cs\u0119dzi\u0105 do 1863 r. potem po powstaniu straci\u0142 posad\u0119 rz\u0105dow\u0105 i s\u0142u\u017cy\u0142, jako urz\u0119dnik na kolei.\u201d\u00a0<\/em>Rodzonym bratem Ursyna Maleszewskiego by\u0142 Tytus. Jego zdj\u0119cie zachowa\u0142o si\u0119 w rodzinnym albumie, kt\u00f3ry posiadam, a u kuzynki jest portret jego p\u0119dzla przedstawiaj\u0105cy Paulin\u0119.<\/p>\n

Dzi\u0119ki\u00a0Polonie<\/a>\u00a0znalaz\u0142am artyku\u0142 Micha\u0142a Synoradzkiego, w kt\u00f3rym wspominany jest Tytus Maleszewski, ale nie tylko…<\/p>\n

Skromne moje uwagi mo\u017ce si\u0119 przydadz\u0105 na przysz\u0142o\u015b\u0107. Tymczasem , a\u017ceby cho\u0107 czemkolwiek wynagrodzi\u0107 nasze przeoczenie, sk\u0142adam na mogile Mickiewicza nieznan\u0105 improwizacj\u0119 Syrokom li, na zgon tw\u00f3rcy \u201eDziad\u00f3w 11 wy\u015bpiewan\u0105. Cenzura rosyjska drukowa\u0107 jej nie pozwala\u0142a, kr\u0105\u017cy\u0142a wi\u0119c w odpisach, przewa\u017cnie na Litwie. Jeden z takich odpis\u00f3w posiada\u0142 Tytus Maleszewski, znakomity artysta malarz, serdeczny przyjaciel Syrokomli, kt\u00f3ry nawet oczy Lirnikowi Wioskowemu zamkn\u0105\u0142 na sen wiekuisty. Gdym w r. 1890 pozna\u0142 Tytusa Maleszewskiego, w jego mieszkaniu przy ulicy Wareckiej nr 9 i gdy si\u0119 pomi\u0119dzy nami \u015bci\u015blejsze zawi\u0105za\u0142y stosunki. pozwoli\u0142 m i korzysta\u0107 ze wspomnie\u0144 swoich, kt\u00f3re \u017cywo 1 potoczy\u015bcie ca\u0142em i godzinam i opowiada\u0142, oraz ze swego archiwum pami\u0105tek, w kt\u00f3rem znajdowa\u0142y si\u0119 portrety, rysunki, szkice, listy, wiersze Matejki, Syrokomli, S\u0142owackiego, Moniuszki i wielu innych znakomito\u015bci polskich. Cz\u0119\u015b\u0107 z tych szacownych materya\u0142\u00f3w ju\u017c spo\u017cytkowa\u0142em tu i owdzie, cz\u0119\u015b\u0107 czeka swojej kolei. Dzi\u015b ofiaruj\u0119 Czytelnikom wspomniany wiersz Syrokomli, kt\u00f3ry brzmi tak:<\/p>\n

NA ZGON MICKIEWICZA.
\nPo nad Bosforem, k\u0119dy\u015b daleko, cudzy m\u0119\u017cowie stoj\u0105 bole\u015bni,
\nOto upad\u0142o grobowe wieko po nad Olbrzymem sarmackiej pie\u015bni!
\nGdy nad Nim Frank\u00f3w bolej\u0105 \u0142ona, Turczyn Go liczy w proroki Bo\u017ce,
\nA jego Litwa, Litwa rodzona, nawet \u0142zy g\u0142o\u015bnej wyla\u0107 nie mo\u017ce!
\nNiejeden z dumnych syn\u00f3w Zachodu zazdrosn\u0105 skarg\u0119 pos\u0142a\u0142 do Boga
\nZe nie jest synem naszego rodu, k\u0119dy\u015b w pobli\u017cu g\u00f3ry Mendoga
\nA serca nasze \u017cal toczy niemy\u2014 modli\u0107 si\u0119 za Nim, czy te do Niego?
\nOn Prorok w pie\u015bni \u2014godzien modlitwy, Wyznawca swobody narodu swego
\nM\u0119czennik kraju mi\u0142o\u015bci \u015bwi\u0119tej! On \u2014Patron Litwy!
\n<\/span>Na kolana ziomkowie! Przed wyrokiem Bo\u017cym,
\n<\/span>Uchylimy oblicza i serca ukorzym!
\nOn wie, co lepsze dla na\u015b, ku jakiej potrzebie
\nSwe proroki posy\u0142a lub wo\u0142a do siebie.
\nSam Chrystus, kiedy ludzko\u015b\u0107 mia\u0142 wynurzy\u0107 z cienia.
\n\u015amier\u0107 i Krzy\u017c dope\u0142ni\u0142y dzie\u0142a odkupienia.
\nWi\u0119c i z trumny Adama dzi\u015b B\u00f3g mo\u017ce czyni
\nJaki\u015b w\u0119gielny kamie\u0144 dla przysz\u0142ej \u015bwi\u0105tyni,
\nK\u0119dy wyznawcy swob\u00f3d i ojczystej ziemi
\nB\u0119d\u0105 mogli oddycha\u0107 piersiami wolnemi;
\nDzi\u015b mo\u017ce dusza Jego przysz\u0142a do otch\u0142ani,
\nK\u0119dy ojcowie, \u0142zam i pokutnem i zlani,
\nO p\u0142akuj\u0105 swe winy, m\u0119cz\u0105 si\u0119 bole\u015bnie \u2014
\nTeraz mo\u017ce Wieszcz Litwy \u015bpiew a dla nich pie\u015bnie.
\nNa kt\u00f3re czarnych piekie\u0142 dr\u017c\u0105 duchowie czarni,
\n0 blizkiem zmartwychwstaniu i ko\u0144cu m\u0119czarni.
\nM\u00f3dlmy si\u0119! bo w tej chwili Najpierwszy z tu\u0142aczy
\nTortury swego kraju przed Bogiem t\u0142umaczy!
\nT\u0142umaczy w pie\u015bni polskiej, a w tak \u017cywej tre\u015bci,
\n\u017be z oczu Chrystusowych tryska \u0142za bole\u015bci…
\nI tam tysi\u0105cem b\u00f3l\u00f3w Jego serce boli,
\nNiemasz dla Niego niebios, p\u00f3ki kraj w niewoli!
\nB\u00f3g wie, czem wynagrodzi\u0107 tak pot\u0119\u017cnej duszy.
\nMo\u017ce dla Jego zas\u0142ug nasze wi\u0119zy skruszy,
\nA widz\u0105c w jednem sercu cierni tak obficie.
\nMi\u0142osiernie wys\u0142ucha i naszych serc bicie,
\n1 zgorzknia\u0142e \u0142zy nasze zamieni na s\u0142odsze,
\nZdejmie z nas wianek cierni i krew z czo\u0142a otrze…
\nO, gdybym w grzesznej duszy mia\u0142 \u015bmia\u0142o\u015bci dosy\u0107,
\nO jednobym u Niebios mia\u0142 odwag\u0119 prosi\u0107:
\nAby dusz\u0119 Adama, Jego my\u015bli wrz\u0105ce,
\nB\u00f3g zamieni\u0142 na jasnych p\u0142omyk\u00f3w tysi\u0105ce
\n1 ka\u017cdy z tych p\u0142omyk\u00f3w, by w prost z r\u0105k Jechowy
\nSp\u0142yw a\u0142 na nasze serca i na nasze g\u0142owy.
\nPrzy basztach nowogrodzkich, u grobu Mendoga
\nJego ziemia rodzinna, Jego ziemia droga;
\nGdzie bij\u0105 sine N iem na lub \u015awitezi fale.
\nNiechby najpierwszy p\u0142omyk dosta\u0142 si\u0119 w podziale
\nI zapali\u0142 powietrze p\u0142omieniem swobody,
\nKt\u00f3r\u0105 jeszcze w kolebce oddycha\u0142 Wieszcz M\u0142ody;
\nGdzie zamieszka\u0142o plemi\u0119 najpoczciwsze w \u015bwiecie.
\nGdzie szlacheckie za\u015bcianki, albo pola kmiece,
\nU \u201ePana Tadeusza” domowej kolebki
\nRodzi\u0142y z dawnych wiek\u00f3w lud dzielny i krzepki\u2014
\nBo\u017ce! tam Tw ego \u015bwiat\u0142a, Tw ego ciep\u0142a nieco…
\nA dzi\u015b jeszcze te dusze, kiedy si\u0119 podniec\u0105,
\nOjczyzna Adamowa, w ca\u0142ej swej ozdobie,
\nZ korzy\u015bci\u0105 s\u0142u\u017cy\u0107 b\u0119dzie krajowi i Tobie.
\nD rugi p\u0142omyk spu\u015b\u0107 Bo\u017ce na gr\u00f3d Gedymina,
\nGdzie Olbrzym m\u0119\u017cnie kroki ju\u017c stawia\u0107 zaczyna,
\nK\u0119dy serca poczciwo, k\u0119dy my\u015bli zdrowe,
\nDotkni\u0119te cudu iskr\u0105, wybuchn\u0105\u0107 gotowe;
\nGdzie na M\u0119\u017ca sp\u0142yn\u0119\u0142y promienie o\u015bwiaty.
\nGdzie przyj\u0105\u0142 chrzest bole\u015bci – kajdany i kraty.
\nGdzie Mu nie p\u0119k\u0142o serce, chrobre do ostatka
\nGdzie cierpi\u0105c za sw\u0105 Matk\u0119, poznawa\u0142, co Matka.
\nOn by\u0142 tuta j m\u0142odzie\u0144cem \u2014 wi\u0119c duch Jego \u015bwie\u017cy
\nNiech p\u0142ynie w krwi gor\u0105cej tutejszej m\u0142odzie\u017cy;
\nOni dzi\u015b ju\u017c gotowi, cho\u0107 nowozaci\u0119\u017cni.
\nNiech ich wzrok si\u0119 rozja\u015bni, niech serce rozm\u0119\u017cni…
\nI jeszcze pro\u015bba… Bo\u017ce! czy\u015bmy prosi\u0107 godni
\nO jedn\u0105 tylko iskr\u0119 tej \u015bwi\u0119tej pochodni,
\nCo\u015b zapali\u0142 Tw \u0105 r\u0119k\u0105 w Adamowem \u0142onie,
\nGo, jak skra elektryczna, grata mu w bardonie.
\nPanie! Jego p\u0142omieniem niechaj si\u0119 zaplonim
\nMy, co g\u0119\u015bl\u0119 sarmack\u0105 mamy dzier\u017cy\u0107 po Nim;
\nPozw\u00f3l, by Jego ognie w nas si\u0119 rozgo\u015bci\u0142y,
\nCho\u0107 troch\u0105 takich ton\u00f3w, troch\u0105 takiej si\u0142y!…
\nTo wytrwanie do ko\u0144ca w godziny ucisku
\nI taka \u015bmier\u0107 szlachetna na swem stanowisku!
\nNaucz, jak naszych braci wyprowadzi\u0107 z mrok\u00f3w,
\nA uczy\u0144 nas wieszczami, bo\u015b Ty B\u00f3g prorok\u00f3w!
\nNiech, jak On\u2014je\u015bli zgodne z Twym wyrokiem Bo\u017cym \u2014
\nDo wyzwolenia \u015bwiata i my si\u0119 przy\u0142o\u017cym;
\nTy, co\u015b uczy\u0142 Adama, jak ma sk\u0142ada\u0107 pie.\u015bnie,
\nNaucz nas \u015bpiewa\u0107 hymny, gdy ju\u017c kraj nasz wskrze\u015bnie!<\/p>\n

Opowiada\u0142 mi Tytus Maleszewski, \u017ce wiersz ten Syrokomli by\u0142 w swoim czasie cz\u0119sto deklamowany w salonach wile\u0144skich z akompaniamentem marsza \u017ca\u0142obnego, umy\u015blnie do tej improwizacyi skomponowanego przez Micha\u0142a Hru\u015bwickiego, w\u0142a\u015bciciela maj\u0105tku Wykonina, utalentowanego muzyka i najzacniejszego z ziemian, p\u00f3\u017aniej uczestnik a w wypadkach 1863 r. Godzi si\u0119 odszuka\u0107 i \u00f3w akompaniament.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>\"\"\"\"<\/a><\/p><\/blockquote>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tytus Maleszewski (ur. 1827 \u2013 zm. 1898) to\u00a0malarz, rysownik, pedagog, a prywatnie\u2026 rodzony brat szwagra mojej prapraprababci Konstancji z Nieszkowskich h. Ko\u015bciesza Gorczyckiej h. Jastrz\u0119biec. Rodzona siostra Konstancji Paulina\u00a0wysz\u0142a za m\u0105\u017c za Ursyna Jax\u0119-Maleszewskiego, kt\u00f3ry, jak pisa\u0142a w pami\u0119tniku c\u00f3rka Konstancji a siostrzenica Pauliny Jadwiga z Gorczyckich Tyblewska, by\u0142 \u201cs\u0119dzi\u0105 do 1863 r. potem po […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[243],"tags":[508,1459,1522,1520,1472,172,1521],"class_list":["post-11919","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-maleszewscy","tag-adam-mickiewicz","tag-biesiada-literacka","tag-michal-hruswicki","tag-michal-synoradzki","tag-tytus-maleszewski","tag-wiersz","tag-wladyslaw-syrokomla"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11919","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11919"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11919\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11923,"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11919\/revisions\/11923"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11919"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11919"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11919"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}