[1]<\/a>, w kt\u00f3rym mieszka\u0142 stra\u017cnik fortowy, Pa\u0142ka, i przez leszczynowo-brzozowy lasek, porastaj\u0105cy przedpole fortu mi\u0119dzy fos\u0105 a szko\u0142\u0105, pobiegli\u015bmy w kierunku szosy. Wybiegaj\u0105c z lasku w Morszy\u0144sk\u0105, zobaczyli\u015bmy w dali mi\u0119dzy drzewami os\u0142aniaj\u0105cymi szos\u0119 id\u0105ce st\u0119pa szwadrony kawalerii, a nieco dalej, na ko\u0144cu kolumny, cztery zaprz\u0119gi artyleryjskie z dzia\u0142ami o czteroko\u0142owych lawetach. Gdy dobiegli\u015bmy do zakr\u0119tu fosy ko\u0142o willi majora Pomirskiego, syreny zawy\u0142y na alarm, a r\u00f3wnocze\u015bnie da\u0142y si\u0119 s\u0142ysze\u0107 d\u017awi\u0119ki tr\u0105bki Szwadrony w karnym szyku rozproszy\u0142y si\u0119 do row\u00f3w, pod drzewa os\u0142aniaj\u0105ce szos\u0119, a zaprz\u0119gi armatnie b\u0142yskawicznie zjecha\u0142y na polan\u0119 ko\u0142o ulicy Truskawieckiej. \u017bo\u0142nierze w grzebieniastych he\u0142mach wyprz\u0119gali konie, a obs\u0142uga dzia\u0142 sprawnie rozstawia\u0142a lawety. Kanonierzy zaj\u0119li miejsca na siode\u0142kach dzia\u0142. Byli\u015bmy tak urzeczeni tym widokiem, \u017ce dopiero po chwili u\u015bwiadomili\u015bmy sobie, \u017ce niebo nad nami dr\u017cy od dudnienia ci\u0119\u017ckich bombowc\u00f3w. Bardzo wysoko srebrzy\u0142y si\u0119 sylwetki samolot\u00f3w. Sz\u0142y chmar\u0105. Przerazili\u015bmy si\u0119. Spojrzeli\u015bmy r\u00f3wnocze\u015bnie, tak jak by\u015bmy si\u0119 zm\u00f3wili, w kierunku dzia\u0142. Lufy zwr\u00f3cone sko\u015bnie ku niebu obraca\u0142y si\u0119 wok\u00f3\u0142 osi jak dziecinny b\u0105k wytracaj\u0105cy szybko\u015b\u0107. Po chwili z luf wraz z hukiem wytrysn\u0119\u0142y p\u0142omienie, wok\u00f3\u0142 samolot\u00f3w zacz\u0119\u0142y za\u015b wykwita\u0107 szare ob\u0142oczki eksploduj\u0105cych pocisk\u00f3w. Ka\u017cdemu z ob\u0142oczk\u00f3w towarzyszy\u0142o g\u0142\u0119bokie, kr\u00f3tkie, urywane echo. To nas uspokoi\u0142o. Broni\u0105 nas!<\/em><\/p>\nWracaj\u0105c do domu i komentuj\u0105c po ch\u0142opi\u0119cemu ogl\u0105dan\u0105 przed chwil\u0105 \u201ewojenn\u0105 rewi\u0119\u201d naszego wojska, nie my\u015bleli\u015bmy o nalocie. Nie by\u0142 dla nas straszny, cho\u0107 zenit\u00f3wki ci\u0105gle grzmia\u0142y zag\u0142uszaj\u0105c warkot samolot\u00f3w i dalekie detonacje bomb eksploduj\u0105cych gdzie\u015b w \u015ar\u00f3dmie\u015bciu. Gorzej, co powie mama.<\/em><\/p>\nIstotnie otrzymali\u015bmy surow\u0105 bur\u0119. Jednak\u017ce opowie\u015b\u0107 Antka o naszych \u017co\u0142nierzach i o naszej artylerii z\u0142agodzi\u0142a gniew mamy. Niemniej jednak surowo zakaza\u0142a nam wychodzi\u0107 z domu.<\/em><\/p>\nW niedziel\u0119 3 wrze\u015bnia rano radio nada\u0142o komunikat o przyst\u0105pieniu Francji i Anglii do wojny. Nast\u0119pny komunikat donosi\u0142 o walkach polskiej kawalerii na przedpolach Kr\u00f3lewca. Poczuli\u015bmy si\u0119 z Antkiem wniebowzi\u0119ci. Antek rzuci\u0142 si\u0119 natychmiast do szkolnego atlasu, \u017ceby zobaczy\u0107, jak daleko jest Kr\u00f3lewiec od polskiej granicy.<\/em><\/p>\n5 wrze\u015bnia dziadek dosta\u0142 \u017c\u00f3\u0142t\u0105 kart\u0119 powo\u0142ania do s\u0142u\u017cby OPL. R\u00f3wnocze\u015bnie otrzyma\u0142 \u017c\u00f3\u0142t\u0105 opask\u0119 z zielonym paskiem i owaln\u0105 klamr\u0105. Duma nas rozpiera\u0142a. Tylko mama by\u0142a bardzo stroskana brakiem jakichkolwiek wiadomo\u015bci od ojca.<\/em><\/p>\nBlok nasz robi\u0142 wra\u017cenie wyludnionego. Wszyscy nasi s\u0105siedzi-oficerowie walczyli na froncie. Pozostali tylko emerytowany major \u0141uskino i prezes \u201eSoko\u0142a\u201d, r\u00f3wnie\u017c emerytowany pu\u0142kownik Che\u0142micki.<\/em><\/p>\nPrzebywali\u015bmy stale u dziadk\u00f3w \u2014 zawsze to drugie pi\u0119tro \u2014 czasem za\u015b, podczas szczeg\u00f3lnie uci\u0105\u017cliwych nalot\u00f3w, schodzili\u015bmy jeszcze ni\u017cej, do pa\u0144stwa Rehman\u00f3w, gdzie w naro\u017cnym pokoju urz\u0105dzono schron przeciwgazowy. Ale jak dotychczas atak\u00f3w gazowych nie by\u0142o. Dziadek twierdzi\u0142, \u017ce Niemcy musz\u0105 przestrzega\u0107 konwencji mi\u0119dzynarodowych. Troszk\u0119 z Antkiem byli\u015bmy zawiedzeni tym o\u015bwiadczeniem dziadka, bo przecie\u017c mieli\u015bmy maski gazowe. W takiej sytuacji nie b\u0119d\u0105 nam potrzebne. O bombach w dniu 1 wrze\u015bnia, kt\u00f3re upad\u0142y w fos\u0119 i w park, a nie w nasz dom, zd\u0105\u017cyli\u015bmy ju\u017c zapomnie\u0107. Wiedzieli\u015bmy przecie\u017c, co to konwencja. Rozgrywaj\u0105c bitwy o\u0142owianymi \u017co\u0142nierzami, surowo przestrzegali\u015bmy wszelkich konwencji.<\/em><\/p>\n6 wrze\u015bnia przyjecha\u0142 na motorze stryjek. Zak\u0142ad Ubezpiecze\u0144 Spo\u0142ecznych, w kt\u00f3rym by\u0142 kierownikiem drukarni, otrzyma\u0142 nakaz ewakuacji. Stryj chcia\u0142 przed odjazdem po\u017cegna\u0107 rodzic\u00f3w. Jecha\u0142 w nieznane. Ze sob\u0105 nie wzi\u0105\u0142 nic. Jedyne jego wyposa\u017cenie stanowi\u0142a maszynka do golenia, papier higieniczny i stary pistolet steyer. Stryj zawsze by\u0142 weso\u0142y i pe\u0142en humoru. Teraz na jego twarzy rysowa\u0142a si\u0119 troska. Wobec niew\u0105tpliwego zbli\u017cania si\u0119 niemieckich wojsk do Warszawy stryj radzi\u0142, \u017ceby\u015bmy wszyscy ulokowali si\u0119 w \u015ar\u00f3dmie\u015bciu, aby tam przeczeka\u0107, a\u017c Niemcy ponios\u0105 kl\u0119sk\u0119 i b\u0119d\u0105 musieli odst\u0105pi\u0107. Zadzwoni\u0142 do swojej znajomej, kt\u00f3ra mieszka\u0142a gdzie\u015b na Marsza\u0142kowskiej, zapytuj\u0105c, czy nie mogliby\u015bmy si\u0119 zatrzyma\u0107 u niej. Wyrazi\u0142a zgod\u0119, jednak\u017ce mama i dziadkowie nie chcieli podejmowa\u0107 \u017cadnej decyzji bez ojca.<\/em><\/p>\nc.d.n.<\/p>\n
\n
\n
\n
[1]<\/a> Fort czerniakowski \u2014 od r. 1921 im. genera\u0142a Jana Henryka D\u0105browskiego \u2014 by\u0142 jako Fort IX jednym z dziesi\u0119ciu fort\u00f3w zewn\u0119trznego pier\u015bcienia dawnych umocnie\u0144 rosyjskich, wznoszonych wok\u00f3\u0142 Warszawy od r. 1880. Usytuowany na osi drogi Powi\u015ble Czerniakowskie\u2014Czerniak\u00f3w\u2014Wilan\u00f3w, otoczony zosta\u0142 szerokim zewn\u0119trznym wa\u0142em, w kt\u00f3rym wybudowano siedem \u017cwiro-betonowych schron\u00f3w bojowych z dzia\u0142ami artylerii. Za wa\u0142em wzniesiono po stronie zachodniej tr\u00f3jskrzyd\u0142owe koszary szyjowe o konstrukcji ceglano-ziemnej, zawieraj\u0105ce dwadzie\u015bcia dziewi\u0119\u0107 kazamat po\u0142\u0105czonych w\u0105skim korytarzem wzd\u0142u\u017c tylnej \u015bciany, a po stronie wschodniej \u2014 dwa schrony bojowe po\u0142\u0105czone ze sob\u0105 potern\u0105. Po obu stronach osi koszar, wzd\u0142u\u017c brzeg\u00f3w fosy, znajdowa\u0142y si\u0119 przycz\u00f3\u0142ki mostowe. Na wschodnim przycz\u00f3\u0142ku by\u0142 \u017celazny most zwodzony, os\u0142aniany przez ceglano-ziemny dwukondygnacjowy schron wartowniczy na zewn\u0105trz fosy. Poza obr\u0119bem fosy, na wprost wschodniego skrzyd\u0142a, znajdowa\u0142a si\u0119 drewniana willa komendanta fortu, a nieco dalej na p\u00f3\u0142noc \u2014 drewniany budynek z czterema gankami, mieszcz\u0105cy mieszkania oficerskie. Przedpole fortu od strony p\u00f3\u0142nocno-zachodniej porasta\u0142 lasek brzozowo-leszczynowy. 5 sierpnia 1915 r. schrony artyleryjskie zosta\u0142y wysadzone w powietrze przez ewakuuj\u0105cych si\u0119 Rosjan. W r. 1921 zlokalizowano w forcie zak\u0142ad Warsztat\u00f3w Artyleryjskich Armii, kt\u00f3ry elaborowa\u0142 granaty, pociski artyleryjskie, bomby lotnicze, torpedy i miny morskie. W latach 1924\u20141928 wok\u00f3\u0142 fortu pobudowano osiedle willowe. W r. 1928 na wprost fortu, po wschodniej stronie ulicy Powsi\u0144skiej, wzniesiono blok Sp\u00f3\u0142dzielni Mieszkaniowej \u201eSadyba”, o numerach administracyjnych Powsi\u0144ska 24 i 24a oraz Morszy\u0144ska 1, 3, 5, 7, i jednocze\u015bnie fort oraz budynki przynale\u017cne do niego przekazano Towarzystwu Przyjaci\u00f3\u0142 Miasta Ogrodu Czerniakowa. Elementy forteczne usytuowane po wschodniej stronie ulicy Powsi\u0144skiej zosta\u0142y wysadzone w powietrze, a na tym terenie za\u0142o\u017cono park miejski. W budynku oficerskim zlokalizowano Prywatn\u0105 Szko\u0142\u0119 Powszechn\u0105 III stopnia Towarzystwa Prywatnej Szko\u0142y Powszechnej Miasta Ogrodu Czerniakowa, a w domu komendanta fortu zamieszka\u0142 by\u0142y \u017candarm Pa\u0142ka, kt\u00f3remu powierzono piecz\u0119 nad pustym ju\u017c fortem.<\/em><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Czas na kolejn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 wspomnie\u0144 mojego Taty Wieczorem, gdy zgasili\u015bmy \u015bwiat\u0142o i ods\u0142onili\u015bmy rolety, nad miastem dostrzegli\u015bmy \u0142uny po\u017car\u00f3w. Na drugi dzie\u0144 wyszli\u015bmy z Antkiem do ogrodu. Nim zdecydowali\u015bmy si\u0119, co robi\u0107, kto\u015b nam powiedzia\u0142, \u017ce szos\u0105 wilanowsk\u0105 idzie wojsko. Ch\u0119\u0107 zobaczenia wojska by\u0142a silniejsza ni\u017c zakaz mamy oddalania si\u0119 od domu. Min\u0119li\u015bmy szybko drewniany […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[139,286,251],"class_list":["post-1580","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-piekarscy","tag-maciej-piekarski","tag-tak-zapamietalem","tag-wspomnienia"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1580","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1580"}],"version-history":[{"count":6,"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1580\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2423,"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1580\/revisions\/2423"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1580"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1580"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1580"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
![\"tak](\"http:\/\/piekarscy.com.pl\/wp-content\/uploads\/2014\/02\/tak-zapamietalem.jpg\")
<\/a><\/p>\n