{"id":2339,"date":"2014-09-30T00:29:37","date_gmt":"2014-09-30T00:29:37","guid":{"rendered":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/?p=2339"},"modified":"2014-03-11T20:20:35","modified_gmt":"2014-03-11T20:20:35","slug":"maciej-piekarski-tak-zapamietalem-cz-43","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/?p=2339","title":{"rendered":"Maciej Piekarski – „Tak zapami\u0119ta\u0142em” cz. 43"},"content":{"rendered":"

Czas na kolejn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 wspomnie\u0144 mojego Taty…<\/p>\n

\"tak<\/a><\/p>\n

7 maja poszed\u0142em z babci\u0105 do Muzeum Narodowego na wystaw\u0119 Warszawa oskar\u017ca. Musia\u0142em przecie\u017c babci zast\u0105pi\u0107 nieod\u017ca\u0142owanego Janka. W hallu powita\u0142 nas pos\u0105g kr\u00f3la Zygmunta z kolumny, kt\u00f3ry jeszcze kilka-na\u015bcie dni przedtem le\u017ca\u0142 zwalony przed ruinami Zamku. Obok ocala\u0142y pos\u0105g gladiatora z napisem: \u201eAve Caesar! Morituri te salutant.\u201d W zniszczonych salach pe\u0142no rze\u017ab z odpryskami po kulach i od\u0142amkach, podziurawione, podarte i nadpalone obrazy, poprzestrzeliwane portrety, skrzynie z rozbit\u0105 ceramik\u0105. Nie przypuszcza\u0142em w\u00f3wczas, \u017ce p\u00f3\u017aniej przez siedemna\u015bcie lat Muzeum Narodowe b\u0119dzie moim warsztatem pracy, \u017ce poznam i b\u0119d\u0119 wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z lud\u017ami, kt\u00f3rzy od 1939 roku ratowali skarby naszej kultury i na swych posterunkach te\u017c byli \u017co\u0142nierzami. Ludzi takich jak pan Jan Piech, kt\u00f3ry d\u017awiga\u0142 na w\u0142asnych plecach skrzynie z monetami, aby je ukry\u0107; Wiktor Dryk, kt\u00f3ry wozi\u0142 z p\u0142on\u0105cego Zamku do Muzeum obrazy Bacciarellego, meble i br\u0105zy; pan Ole\u015b Dawidziak, kt\u00f3ry zawsze umia\u0142 wykiwa\u0107 Niemc\u00f3w; pani Chojnacka, potajemnie rejestruj\u0105ca zabierane przez Niemc\u00f3w dzie\u0142a; panowie Boles\u0142aw Krystosiak, W\u0142adys\u0142aw Kaniewski i wielu, wielu innych. Swoj\u0105 obecno\u015bci\u0105 nie dawali mi zapomnie\u0107 o heroizmie tamtych dni, a swoj\u0105 codzienn\u0105 prac\u0105 o konieczno\u015bci odbudowy.<\/em><\/p>\n

W nocy z 9 na 10 maja obudzi\u0142a nas kanonada. P\u00f3\u0142przytomni zerwali\u015bmy si\u0119 na r\u00f3wne nogi. Nad miastem wystrzeliwa\u0142y w niebo kolorowe rakiety i s\u0142ycha\u0107 by\u0142o szczekanie zenit\u00f3wek. Czy\u017cby nalot?! Dopiero po chwili u\u015bwiadomili\u015bmy sobie, \u017ce to niemo\u017cliwe. Wi\u0119c co? Ojciec wyja\u015bni\u0142 kr\u00f3tko: \u201eNareszcie sko\u0144czy\u0142a si\u0119 wojna!\u201d<\/em><\/p>\n

Jaki by\u0142 m\u00f3j, dwunastoletniego w\u00f3wczas ch\u0142opca, bilans tej wojny? Przede wszystkim \u015bmier\u0107 ponad dwustu pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu os\u00f3b z rodziny i z kr\u0119gu bli\u017cszych i dalszych znajomych.<\/em><\/p>\n

\"skanuj0034\"<\/a>

Maciej Piekarski.
Zdj\u0119cie z okresu, kiedy zosta\u0142y wydane te wspomnienia.<\/p><\/div>\n

POS\u0141OWIE<\/em><\/p>\n

Niniejsze wspomnienia maj\u0105 d\u0142ug\u0105 histori\u0119. Natura obdarzy\u0142a mnie bardzo dobr\u0105 pami\u0119ci\u0105, w kt\u00f3rej wzrok odegra\u0142 i odgrywa niepo\u015bledni\u0105 rol\u0119. By\u0107 mo\u017ce w\u0142a\u015bnie dlatego zosta\u0142em historykiem sztuki.<\/em><\/p>\n

Gdy wybuch\u0142a wojna, mia\u0142em jeszcze nie uko\u0144czone siedem lat, aczkolwiek zda\u0142em do klasy drugiej. Pami\u0119\u0107 moja zacz\u0119\u0142a notowa\u0107 wydarzenia od czwartego roku \u017cycia. Potem przysz\u0142y dwa lata beztroskiego dzieci\u0144stwa, wrzesie\u0144 w obl\u0119\u017conej Warszawie, okres okupacji…<\/em><\/p>\n

Kiedy powsta\u0142 zamys\u0142 pisania wspomnie\u0144? By\u0142o to 5 lutego 1944 roku, podczas blokady gestapo na Sadybie. W\u00f3wczas po odje\u017adzie Uberfallkommando usiad\u0142em w k\u0105cie i zacz\u0105\u0142em opisywa\u0107, co widzia\u0142em i prze\u017cy\u0142em. Schowa\u0142em ten opis pod dach\u00f3wki w kom\u00f3rce nad pokojem babci, ale gdy wr\u00f3cili\u015bmy w 1945 roku, nie by\u0142o ani dach\u00f3wek, ani moich wspomnie\u0144.<\/em><\/p>\n

Pr\u00f3bowa\u0142em jeszcze spisywa\u0107 zdarzenia i wra\u017cenia w dniu 21 sierpnia, podczas Powstania, lecz w\u00f3wczas zdarze\u0144 by\u0142o wi\u0119cej ni\u017c czasu na ich spisywanie.<\/em><\/p>\n

Do pisania wspomnie\u0144 wr\u00f3ci\u0142em po wojnie, w 1945 roku, i odt\u0105d sporadycznie, gdy tylko znajdowa\u0142em woln\u0105 chwil\u0119, stara\u0142em si\u0119 utrwali\u0107 to, co i jak zapami\u0119ta\u0142em.<\/em><\/p>\n

Zdaj\u0119 sobie spraw\u0119, \u017ce niniejsze wspomnienia maj\u0105 niejednolity charakter. Jest to wynik faktu, i\u017c aczkolwiek dotycz\u0105 okresu sze\u015bcioletniego, powstawa\u0142y jednak\u017ce w ci\u0105gu lat trzydziestu.<\/em><\/p>\n

Cz\u0119\u015b\u0107 odnosz\u0105ca si\u0119 do Powstania by\u0142a pisana pod wp\u0142ywem gor\u0105cych jeszcze prze\u017cy\u0107 zaraz po wojnie. Cz\u0119\u015b\u0107 obejmuj\u0105c\u0105 1939 rok, okupacj\u0119, exodus popowstaniowy i powr\u00f3t do wyzwolonej Warszawy sko\u0144czy\u0142em pisa\u0107 w roku 1976. Moj\u0105 pami\u0119\u0107 cz\u0119sto wspomaga\u0142y zachowane notatki ojca, listy krewnych i znajomych oraz dokumenty, na kt\u00f3re zawsze patrz\u0119 jednocze\u015bnie oczami historyka i oczami \u015bwiadka tamtych dni.<\/em><\/p>\n

Istotne znaczenie dla tych wspomnie\u0144 ma sprawa mojego brata. Nie wiem, czyby one powsta\u0142y, gdyby nie ci\u0105g\u0142a pami\u0119\u0107 o nim.<\/em><\/p>\n

Gr\u00f3b brata zosta\u0142 odnaleziony w ko\u0144cu sierpnia 1945 roku przez ekip\u0119 Polskiego Czerwonego Krzy\u017ca. Ekshumacja mia\u0142a miejsce r\u00f3wno w rok po \u015bmierci, w dniu 7 wrze\u015bnia 1945 roku; Domu przy ulicy Zielnej 4, gdzie zgin\u0105\u0142, ju\u017c nie ma, znajduje si\u0119 tam plac Defilad. Podczas ekshumacji ojciec wydoby\u0142 z kieszeni bryczes\u00f3w brata dokument, kt\u00f3ry jako ostatni \u015blad jego \u017co\u0142nierskiej drogi wraz z he\u0142mem znalezionym na grobie i krzy\u017cem przechowuj\u0119 do dzi\u015b jako najcenniejsz\u0105 pami\u0105tk\u0119.<\/em><\/p>\n

Przez trzydzie\u015bci dwa lata daremnie poszukiwa\u0142em towarzyszy ostatniej walki i ostatniej drogi mojego brata. Wielu z nich poleg\u0142o. Zdecydowa\u0142em si\u0119 wreszcie odszuka\u0107 kogo\u015b za po\u015brednictwem programu telewizyjnego \u015awiadkowie. 6 pa\u017adziernika 1975 roku wezwa\u0142em tych, kt\u00f3rzy \u017cyj\u0105, \u017ceby dali \u015bwiadectwo jego walce i \u015bmierci. Za kilkana\u015bcie dni redaktor programu, Tadeusz Rzewuski, przekaza\u0142 mi nast\u0119puj\u0105cy list:<\/em><\/p>\n

\u201eBy\u0142em \u017co\u0142nierzem oddzia\u0142u Barrego. W pocz\u0105tkach wrze\u015bnia by\u0142em na ulicy Zielnej 4, gdzie kwaterowa\u0142 nasz. W czasie gdy sta\u0142em w bramie budynku, na podw\u00f3rze wpad\u0142 pocisk z granatnika. Zosta\u0142 zabity wtedy \u017co\u0142nierz naszego oddzia\u0142u. Ja w tym czasie by\u0142em ranny w g\u0142ow\u0119.<\/em><\/p>\n

Podchor\u0105\u017cy \u00abKrzysztof\u00bb \u2014 Krzysztof Rechowicz.\u201d<\/em><\/p>\n

Po\u0142\u0105czy\u0142em si\u0119 natychmiast telefonicznie z panem Krzysztofem Rechowiczem. Um\u00f3wili\u015bmy si\u0119 na spotkanie. Przyszed\u0142. Spojrza\u0142em na jego lew\u0105 brew. Widnia\u0142a na niej ledwo widoczna szrama, szrama po od\u0142amku tego samego pocisku, od kt\u00f3rego poleg\u0142 m\u00f3j brat.<\/em><\/p>\n

Nadszed\u0142 te\u017c drugi list, uzupe\u0142niaj\u0105cy opowie\u015b\u0107 podchor\u0105\u017cego \u201eKrzysztofa\u201d, list od pani Danuty Bilskiej z \u0141odzi. Mia\u0142a w\u00f3wczas pi\u0119tna\u015bcie lat i by\u0142a obecna przy pogrzebie mojego brata. Jej ojciec, zmar\u0142y przed kilku laty in\u017cynier W\u0142adys\u0142aw Fr\u0105ckiewicz, zorganizowa\u0142 ten pogrzeb.<\/em><\/p>\n

Po trzydziestu latach przepisuj\u0105c ca\u0142o\u015b\u0107 tych wspomnie\u0144, nie dokonywa\u0142em zmian, cho\u0107 okres, kt\u00f3rego dotycz\u0105, nale\u017cy ju\u017c do historii, a wydarzenia ostatniej wojny i Powstania doczeka\u0142y si\u0119 wielu studi\u00f3w i opracowa\u0144 oraz udokumentowanej naukowo interpretacji.<\/em><\/p>\n

Oddaj\u0105c jednak do r\u0105k czytelnika w\u0142asny ogl\u0105d tych wydarze\u0144, z \u201e\u017cabiej perspektywy\u201d, chc\u0119 zachowa\u0107 szacunek dla odczu\u0107 i pami\u0119ci dzieci\u0144stwa.<\/em><\/p>\n

W\u0119druj\u0105c w 1945 roku kanionami ruin Starego Miasta, nie wierzy\u0142em, \u017ce do\u017cyj\u0119 chwili, kiedy b\u0119dzie ono i kiedy ca\u0142a Warszawa zostanie odbudowana. Obecnie, jak w\u00f3wczas, rejestruj\u0119 pilnie na ekranie pami\u0119ci wszystkie zmiany zachodz\u0105ce w krajobrazie mojego miasta. Jednak\u017ce jad\u0105c na Sadyb\u0119 Wis\u0142ostrad\u0105, ko\u0142o mostu \u0141azienkowskiego widz\u0119 w dalszym ci\u0105gu postrzelan\u0105 syren\u0119 z r\u00f3zg\u0105 w d\u0142oni, a dalej w poprzek tej jezdni widz\u0119 r\u00f3w dobiegowy, kt\u00f3ry \u0142\u0105czy\u0142 fort z naszym blokiem. Cz\u0119sto jeszcze \u015bni\u0105 mi si\u0119 w nocy: \u201eMyszka\u201d przymocowuj\u0105cy pistolet do sznura, polegli na forcie, ma\u0142a Tereska, robotnik w br\u0105zowym golfie. Wiem, \u017ce oni nie \u017cyj\u0105, cho\u0107 \u017cyj\u0105 w mojej pami\u0119ci. Chcia\u0142bym, by pami\u0119\u0107 o nich przetrwa\u0142a, podobnie jak pami\u0119\u0107 o tych, co prze\u017cyli \u2014 o tych zwyk\u0142ych ludziach, kt\u00f3rzy w potrzebie stan\u0119li do walki na r\u00f3\u017cnych posterunkach, a p\u00f3\u017aniej podawali innym pomocn\u0105 d\u0142o\u0144 w przetrwaniu. Uwa\u017cam, \u017ce im si\u0119 ta pami\u0119\u0107 nale\u017cy.<\/em><\/p>\n

Warszawa, stycze\u0144 1977 roku<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Czas na kolejn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 wspomnie\u0144 mojego Taty… 7 maja poszed\u0142em z babci\u0105 do Muzeum Narodowego na wystaw\u0119 Warszawa oskar\u017ca. Musia\u0142em przecie\u017c babci zast\u0105pi\u0107 nieod\u017ca\u0142owanego Janka. W hallu powita\u0142 nas pos\u0105g kr\u00f3la Zygmunta z kolumny, kt\u00f3ry jeszcze kilka-na\u015bcie dni przedtem le\u017ca\u0142 zwalony przed ruinami Zamku. Obok ocala\u0142y pos\u0105g gladiatora z napisem: \u201eAve Caesar! Morituri te salutant.\u201d […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[139,286,251],"class_list":["post-2339","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-piekarscy","tag-maciej-piekarski","tag-tak-zapamietalem","tag-wspomnienia"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2339","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2339"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2339\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2343,"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2339\/revisions\/2343"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2339"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2339"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2339"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}