![\"franciszek](\"http:\/\/piekarscy.com.pl\/wp-content\/uploads\/2014\/02\/franciszek-Gorczycki.jpg\")
<\/a>Franciszek Gorczyczki
zdj\u0119cie z okresu powstania styczniowego<\/p><\/div>\n
W Wielki Czwartek[1]<\/a> przed wieczorem wyjecha\u0142em z Krakowa naj\u0119ta furmank\u0105 do oddzia\u0142u Grekowicza, kt\u00f3ry mia\u0142 przej\u015b\u0107 granic\u0119 (austriack\u0105) na wprost Krzeszowic, gdzie tez przy granicy by\u0142a przygotowywana dla niego bro\u0144. W Wielki Pi\u0105tek wieczorem zebra\u0142o si\u0119 nas kilkudziesi\u0119ciu na folwarku Pisary, do d\u00f3br Krzeszowickich nale\u017c\u0105cego. W nocy zaszli\u015bmy do lasu pod granic\u0119, gdzie nam rozdano bro\u0144 i amunicj\u0119, przyprowadzono tu kilka koni objuczonych \u0142adunkami dla nas, a opr\u00f3cz tego 15 innych dla kawalerzyst\u00f3w. Dochodz\u0105c cicho w nocy do granicy spotkali\u015bmy patrol austriacki z pi\u0119ciu \u017co\u0142nierzy z\u0142o\u017cony, kt\u00f3ry na razie za\u017c\u0105da\u0142, aby\u015bmy bro\u0144 z\u0142o\u017cyli. Otoczony jednak dooko\u0142a uzna\u0142 za w\u0142a\u015bciwe zostawi\u0107 nas w spokoju; na odchodnem zosta\u0142 za to obdarowany cygarami. Oko\u0142o p\u00f3\u0142nocy byli\u015bmy ju\u017c za granic\u0105, a spostrzegli nas tu stra\u017cnicy graniczni oko\u0142o godziny 8 rano.<\/em><\/p>\n G\u0142\u00f3wnym dow\u00f3dc\u0105 oddzia\u0142u by\u0142 Grekowicz, po\u0142ow\u0105 piechoty jako oficer dowodzi\u0142 Denisewicz[2]<\/a>, drug\u0105 po\u0142ow\u0105 nie pami\u0119tam kto. Nad 15 kawalerzystami powierzone mia\u0142 dow\u00f3dztwo jako porucznik Groblewski J\u00f3zef[3]<\/a>, by\u0142 tu te\u017c i Hubicki. Przez ca\u0142\u0105 sobot\u0119 zaj\u0119ci byli wszyscy usilnie organizacj\u0105 tego oddzia\u0142ku. Obozowali\u015bmy na g\u00f3rze w lesie o jakie 1500 krok\u00f3w od granicy austriackiej. Przy Grekowiczu kr\u0119ci\u0142 si\u0119 s\u0142ynny \u201euciekinier\u201d Wieniarski niby w godno\u015bci komisarza Rz\u0105du Narodowego. Pozna\u0142em tam Dzwonkowskiego, niegdy\u015b s\u0142ynnego gracza, i kilku jego koleg\u00f3w; wszyscy mieli ju\u017c po 40 latach, a byli to ludzie niegdy\u015b bogaci, obecnie za\u015b z powodu gry w karty n\u0119dzarze. Widzia\u0142em ich graj\u0105cych ze sob\u0105 w wolnej chwili od musztry w or\u0142a i co\u015b tam (zapewne \u201ereszk\u0119\u201d). Gry tej nie znam. Rzucali pieni\u0105dz i chodzi\u0142o o to, na kt\u00f3r\u0105 stron\u0119 spadnie; w braku lepszej, cho\u0107 tak\u0105 zabawia\u0107 si\u0119 chcieli.<\/em><\/p>\n Ja przysta\u0142em do oddzia\u0142u 15 kawalerzyst\u00f3w, kt\u00f3rymi, jak to wzmiankowa\u0142em, dowodzi\u0142 dawno mi znany Groblewski.<\/em><\/p>\n W Wielk\u0105 Niedziel\u0119 rano przechodzi\u0142 ko\u0142o nas obozuj\u0105cych ca\u0142\u0105 noc w tym lesie Grekowicz z Denisiewiczem i kilku innymi, a \u017ce zimno by\u0142o przejmuj\u0105ce i czas d\u017cd\u017cysty, rzek\u0142 nam dow\u00f3dca:<\/em><\/p>\n \u201eTrzeba by sprowadzi\u0107 w\u00f3dki dla \u017co\u0142nierzy; niech no kilku pojedzie do Szklar, to blisko le\u017c\u0105cych, po w\u00f3dk\u0119\u201d \u2013 i da\u0142 mi w tym celu rubli 8. Z Groblewskim zdecydowali\u015bmy jednak, \u017ce lepiej p\u00f3j\u015b\u0107 tam z dwoma \u017co\u0142nierzami pieszo ni\u017c jecha\u0107 konno, przej\u015b\u0107 bowiem mo\u017cna by\u0142o blisko, a jecha\u0107 trzeba by na ok\u00f3\u0142 daleko.<\/em><\/p>\n Przyszli\u015bmy we trzech do karczmy w Szklarach. Nie mieli tu du\u017co w\u00f3dki i za t\u0119, kt\u00f3r\u0105 znale\u017ali\u015bmy, zap\u0142aci\u0142em 4 czy 5 rubli. Wyszed\u0142szy na drog\u0119 nagle w odleg\u0142o\u015bci jakie\u015b 300 krok\u00f3w spostrzegamy jad\u0105cych kozak\u00f3w, wi\u0119c przez ch\u0142opskie podw\u00f3rze pocz\u0119li\u015bmy umyka\u0107 w stron\u0119 obozu; kozacy pod\u0105\u017cyli za nami i zacz\u0119li strzela\u0107. W\u0105wozem jednak, na dnie kt\u00f3rego toczy\u0142a si\u0119 w\u0105ska rzeczu\u0142ka, uda\u0142o si\u0119 wszystkim nam trzem szcz\u0119\u015bliwie dobiec do lasu. G\u0142\u0119boki i d\u0142ugi w\u0105w\u00f3z przeszkodzi\u0142 kozakom dojecha\u0107 do nas.<\/em><\/p>\n Na brzegu lasu zastali\u015bmy ju\u017c nasz\u0105 piechot\u0119 ustawiona przez Denisewicza za sosnami, kt\u00f3ra te\u017c da\u0142a ognia do goni\u0105cych nas kozak\u00f3w. Za chwil\u0119 wszak\u017ce zacz\u0119\u0142a do lasu zbli\u017ca\u0107 si\u0119 w\u0105wozami piechota rosyjska, kt\u00f3ra powsta\u0144cy przyj\u0119li r\u00f3wnie\u017c g\u0119stymi strza\u0142ami.<\/em><\/p>\n Grekowicz zauwa\u017cy\u0142, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 piechoty rosyjskiej z kozakami posz\u0142a w stron\u0119 naszego lewego skrzyd\u0142a, poleci\u0142 wi\u0119c nam 15 kawalerzystom podjecha\u0107 w tamt\u0105 stron\u0119, zej\u015b\u0107 z koni na brzegu lasu i strzela\u0107, aby da\u0107 pozna\u0107, \u017ce tamto miejsce od granicy austriackiej jest obsadzone.<\/em><\/p>\n Wojsko rosyjskie mia\u0142o zamiar przez terytorium austriackie zaj\u015b\u0107 nam od ty\u0142u, lecz oddzia\u0142 austriackiej piechoty sta\u0142 ju\u017c na granicy, uniemo\u017cliwi\u0142 wi\u0119c spe\u0142nienie tego zamiaru. Na wprost nas sta\u0142o przy granicy oko\u0142o 20 huzar\u00f3w, kt\u00f3rzy niekt\u00f3rym naszym dawali \u0142adunki. Dwunastu nas na kraju lasu nara\u017ceni byli\u015bmy na g\u0119sty ogie\u0144 piechoty. Jednego ju\u017c str\u0105cili\u015bmy, dw\u00f3ch drugich by\u0142o rannych w r\u0119ce; obwi\u0105za\u0142em obydwu rannych chustkami.<\/em><\/p>\n Na pomoc nam przybieg\u0142 Denisewicz z 15 strzelcami i to zdecydowa\u0142o, \u017ce nieprzyjaciel odst\u0105pi\u0142 w g\u00f3r\u0119 ku wsi Szklary. Bitwa ta trwa\u0142a od godz. 7 do 9\u00bd rano[4]<\/a>. Cz\u0119\u015b\u0107 naszego oddzia\u0142u uciek\u0142a z powrotem za granic\u0119 i zaraz tam by\u0142a rozbrojona przez Austriak\u00f3w, 2\/3 nas pozosta\u0142o do wieczora na miejscu. W ko\u0144cu widz\u0105c, ze nieprzyjaciel zaj\u0105\u0142 okoliczne wzg\u00f3rza i nie my\u015bl\u0105c nas atakowa\u0107 czeka, a\u017c wyjdziemy z naszego ukrycia na g\u00f3rze, z rozkazu Grekowicza i Denisewicza ukryli\u015bmy bro\u0144 nasz\u0105, po czym pod os\u0142ona zapadaj\u0105cej nocy, rozdzieliwszy si\u0119 na drobniejsze partie, w kilku miejscach przemkn\u0119li\u015bmy si\u0119 te\u017c na terytorium austriackie do\u015b\u0107 szcz\u0119\u015bliwie gdy\u017c niewielu tylko dosta\u0142o si\u0119 w r\u0119ce pilnuj\u0105cych granicy \u017co\u0142nierzy.<\/em><\/p>\n Pod Szklarami mog\u0142o by\u0107 oko\u0142o trzech rot piechoty i 50 kozak\u00f3w, dowodzi\u0142 nimi ks. Szachowski[5]<\/a> z Olkusza. Powsta\u0144c\u00f3w by\u0142o ostatecznie 15 kawalerii i 180 piechoty uzbrojonej w karabiny belgijskie, kilka dubelt\u00f3wek odtylcowych dane by\u0142y kawalerii. Taka dubelt\u00f3wk\u0119 w\u0142asn\u0105 Grekowicza ja dosta\u0142em wraz ze 100 \u0142adunkami.<\/em><\/p>\n Po pierwszych zaraz strza\u0142ach uciek\u0142 z obozu wzmiankowany wy\u017cej Wieniarski. Twierdz\u0119 tak dlatego, i\u017c po powrocie z karczmy ze Szklar ani te\u017c w czasie starcia ju\u017c wi\u0119cej mi\u0119dzy nami nie widzia\u0142em. Straty powsta\u0144c\u00f3w by\u0142y: 11 zabitych i oko\u0142o 20 kilku rannych; mi\u0119dzy innymi ranny by\u0142 Denisewicz i dw\u00f3ch Francuz\u00f3w ochotnik\u00f3w[6]<\/a>.<\/em><\/p>\n [1]<\/a> 2.IV.1863.<\/em><\/p>\n<\/div>\n
\n