![\"franciszek](\"http:\/\/piekarscy.com.pl\/wp-content\/uploads\/2014\/02\/franciszek-Gorczycki.jpg\")
<\/a>Franciszek Gorczyczki
zdj\u0119cie z okresu powstania styczniowego<\/p><\/div>\n
Jenera\u0142 Bosak (Hauke) pozna\u0142 mnie ju\u017c z dw\u00f3ch wydarze\u0144, tj. raz kiedym zawr\u00f3ci\u0142 awangard\u0119 w Piotrkowicach, i drugi raz, jak mu zdawa\u0142em raport z dokonanego rekonesansu do S\u0142upi. Poleci\u0142 mi wi\u0119c on w Jeziorku, abym pozosta\u0142 przy nim, jako drugi adiutant do poszczeg\u00f3lnych porucze\u0144, przy czym powiedzia\u0142 do Szemiota: \u201eprzyda si\u0119 wam ten m\u0142odzieniec\u201d. W Jeziorku te\u017c postawi\u0142em mego konia przy koniach jenera\u0142a Bosaka i Szamiota, da\u0142em mu je\u015b\u0107, a sam w oczekiwaniu rozkaz\u00f3w usiad\u0142em na p\u0142ocie. Jenera\u0142 chodzi\u0142 naradzaj\u0105c si\u0119 z Szamiotem i Abichem[1]<\/a>. Pikiety wtedy w\u0142a\u015bnie od strony S\u0142upi rozstawia\u0142 by\u0142y wachmistrz austriacki Lewandowski. Wkr\u00f3tce spostrzeg\u0142em, i\u017c ten w\u0142a\u015bnie Lewandowski z dwoma kawalerzystami z pikiety jad\u0105 ku nam galopem, a jednocze\u015bnie przy wschodz\u0105cym w\u0142a\u015bnie s\u0142o\u0144cu dojrza\u0142em od strony S\u0142upi blask uzbrojenia nadci\u0105gaj\u0105cej konnicy nieprzyjacielskiej. Wtedy stoj\u0105c na p\u0142ocie zameldowa\u0142em jenera\u0142owi o tym, co spostrzeg\u0142em dodaj\u0105c, \u017ce nadci\u0105gaj\u0105c\u0105 konnic\u0105 s\u0105 zapewne dragoni. Rzek\u0142 mi na to Bosak; \u201eWida\u0107, poruczniku, masz troch\u0119 stracha. Czy by\u0142e\u015b ju\u017c w jakiej bitwie? My przecie\u017c nic dojrze\u0107 nie mo\u017cemy\u201d. W tej chwili nadjecha\u0142 Lewandowski i o\u015bwiadczy\u0142: \u201eMoskale id\u0105 naprz\u00f3d, jad\u0105 dragoni i kozacy, dobrze ich widzia\u0142em\u201d. Potwierdzi\u0142 wi\u0119c to, o czym ja pierwej zaraportowa\u0142em.<\/em><\/p>\n Polecono oddzia\u0142owi naszej piechoty i\u015b\u0107 ze \u015brodka wsi wprost w pole, oddzia\u0142 za\u015b naszej kawalerii, tj. te 100 koni, kt\u00f3re stanowi\u0142y eskort\u0119 Bosaka, uszykowano we front, oczekuj\u0105c na jad\u0105cych do ataku dragon\u00f3w. Ze zbli\u017ceniem si\u0119 ich na jakie 150 krok\u00f3w wszyscy kawalerzy\u015bci dali do nich ognia z karabink\u00f3w, a nast\u0119pnie strzelali z rewolwer\u00f3w.<\/em><\/p>\n (Nieco przedtem, tj. zanim dragoni zbli\u017cyli si\u0119 do nas na strza\u0142, jeden z powsta\u0144c\u00f3w prawego skrzyd\u0142a opu\u015bci\u0142 szeregi i pocz\u0105\u0142 ucieka\u0107 do lasu. Szamiot zakomenderowa\u0142, aby trzech \u017co\u0142nierzy da\u0142o do niego ognia, co gdy nast\u0105pi\u0142o, uciekaj\u0105cy spad\u0142 z konia, ale za to reszta powsta\u0144c\u00f3w sta\u0142a jak mur oczekuj\u0105c rozkaz\u00f3w i ataku).\u00a0<\/em><\/p>\n Ra\u017ceni strza\u0142ami powsta\u0144c\u00f3w dragoni zmuszeni zostali cofn\u0105\u0107 si\u0119 dotar\u0142szy do nas na jakie 30 krok\u00f3w. Cz\u0119\u015b\u0107 ich tylko podsun\u0119\u0142a si\u0119 ku lewemu skrzyd\u0142u (na kt\u00f3rym i ja sta\u0142em w drugim szeregu) i zabili nam Szamiota i 2 \u017co\u0142nierzy. Po odst\u0105pieniu dragon\u00f3w za g\u00f3rk\u0119, oficerowie, kt\u00f3rzy jechali przed ich frontem do ataku, a przy odwrocie cofn\u0119li si\u0119 ze swymi, zakomenderowali zaraz: \u201eSt\u00f3j!\u201d \u201eStrojsia!\u201d, co sam s\u0142ysza\u0142em, tak blisko byli\u015bmy od nich. By\u0142a to chwila zupe\u0142nej ciszy. Teraz do sformowanych znowu w kolumn\u0119 dragon\u00f3w da\u0142a ognia nasza piechota, dragoni wi\u0119c, zapewne z rozkazu g\u0142\u00f3wnego swego dow\u00f3dcy, rozsypali si\u0119 po\u0142ow\u0105 w tyraliery, druga ich po\u0142owa pojecha\u0142a zaj\u0105\u0107 las, aby uniemo\u017cliwi\u0107 w tym kierunku odwr\u00f3t naszej piechocie. Jednocze\u015bnie artyleria rosyjska da\u0142a do nas kilka strza\u0142\u00f3w. Prawie bez rozkazu ca\u0142y nasz szwadron kawaleryjski rozsypa\u0142 si\u0119 w tyraliery i strzelaj\u0105c z koni do dragon\u00f3w st\u0119pa zbli\u017cali\u015bmy si\u0119 do naszej piechoty.<\/em><\/p>\n Co si\u0119 tyczy piechoty rosyjskiej, ta strzela\u0142a wprawdzie do nas, ale z tak daleka, \u017ce kule ich nie rani\u0142y, ale tylko uderza\u0142y w nas, ale za to sypa\u0142y si\u0119 tak g\u0119sto, i\u017c byli\u015bmy jakby grochem obsypywani. Dosta\u0142o si\u0119 te\u017c i mnie; uderzy\u0142a mnie kula w lewy \u0142okie\u0107 i cho\u0107 nie rani\u0142a, obezw\u0142adni\u0142a r\u0119k\u0119 na 2 tygodnie.<\/em><\/p>\n Ust\u0119puj\u0105c z kolonii Jeziorko[2]<\/a> za g\u00f3rk\u0105 natrafili\u015bmy na g\u0142\u0119boki strumie\u0144 ze stromymi brzegami. Tu to zgin\u0119\u0142a prawie ca\u0142a nasza piechota; kto nie zgin\u0105\u0142 lub nie by\u0142 ranny, dosta\u0142 si\u0119 do niewoli. Artyleria strzela\u0142a najpierw granatami, z kt\u00f3rych ani jeden nie p\u0119k\u0142, ale strza\u0142y kartaczami razi\u0142y strasznie nasz\u0105 piechot\u0119 i kawaleri\u0119.<\/em><\/p>\n Po przejechaniu strumienia na g\u00f3rce spostrzeg\u0142em, \u017ce nowy oddzia\u0142 wojska rosyjskiego wysuwa si\u0119 z lasu od strony Bodzentyna, z drugie, strony (prawej) mieli\u015bmy dragon\u00f3w i kozak\u00f3w, byli\u015bmy zatem zupe\u0142nie otoczeni. Ma\u0142o sze\u015b\u0107 razy pyta\u0142em jenera\u0142a Haukego, co robi\u0107, nie odpowiada\u0142 nic, w ko\u0144cu za\u015b rzek\u0142: \u201esam nie wiem\u201d.<\/em><\/p>\n Bez rozkazu zatem skomenderowa\u0142em front i atak na najbli\u017cszych od nas kozak\u00f3w. Ci uciekli do dragon\u00f3w, a my nie maj\u0105c ich tu\u017c na karku zd\u0105\u017cyli\u015bmy teraz wjecha\u0107 w las le\u017c\u0105cy w stronie Starachowic. Hauke jecha\u0142 prawie ostatni, tak i\u017c ja pop\u0119dza\u0142em konia jenera\u0142owi. Zdawa\u0142o mi si\u0119, i\u017c chcia\u0142 on zgin\u0105\u0107 w tej pierwszej bitwie.<\/em><\/p>\n Piechot\u0105 nasz\u0105 dowodzi\u0142 kapitan Doruchowski Konrad[3]<\/a> dot\u0105d, p\u00f3ki nie zosta\u0142 ranny kartaczem.<\/em><\/p>\n Wszyscy koledzy jego oficerowie piechoty zgin\u0119li pod Jeziorkiem; rannego Doruchowskiego zostawili Rosjanie w jakiej\u015b ch\u0142opskiej cha\u0142upie.<\/em><\/p>\n Pierwszy odpoczynek po tej niefortunnej pierwszej bitwie Haukego mieli\u015bmy w folwarku Rataje w okolicy W\u0105chocka i tu ze 104 kawalerii znalaz\u0142o si\u0119 nas tylko 59 wszystkiego. Hauke by\u0142, zdaje si\u0119, chory na migren\u0119, do nikogo nie przem\u00f3wi\u0142 s\u0142owa.<\/em><\/p>\n