![\"okladka](\"http:\/\/piekarscy.com.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/okladka-niepodleglosc-i-pamiec-205x300.jpg\")
<\/a><\/p>\nMaciej Piekarski<\/strong><\/em><\/p>\nGlosa do Przedwio\u015bnia<\/strong><\/em><\/p>\n…<\/p>\n
Polski ambasador<\/strong><\/em><\/p>\nTymczasem 12 stycznia Rada Sprzymierzonych uzna\u0142a niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Republiki Azerbejd\u017ca\u0144skiej. Wkr\u00f3tce potem niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Azerbejd\u017canu uzna\u0142a r\u00f3wnie\u017c Polska. W po\u0142owie kwietnia 1920 r. przyby\u0142 do Baku przedstawiciel Naczelnika Pa\u0144stwa J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego ambasador Tytus Filipowicz. Witali go na dworcu przedstawiciele baki\u0144skiej Polonu, a w\u015br\u00f3d nich m\u00f3j dziadek Ludwik jako przedstawiciel Zwi\u0105zku Polak\u00f3w i Ojciec, jako przedstawiciel Zwi\u0105zku M\u0142odzie\u017cy Polskiej. W tym samym czasie wrzenie rewolucyjne ogarn\u0119\u0142o prowincj\u0119 Karabach, wybuch\u0142o powstanie Ormian poci\u0105gaj\u0105ce za sob\u0105 krwawe walki i moc ofiar. Dzia\u0142aj\u0105cy w ukryciu w Azerbejd\u017canie dzia\u0142acze partii bolszewik\u00f3w wezwali telegraficznie Armi\u0119 Czerwon\u0105 do zaj\u0119cia Azerbejd\u017canu. 27 kwietnia granic\u0119 Azerbejd\u017canu przekroczy\u0142o 60.000 \u017co\u0142nierzy z li armii. Jefremow, dow\u00f3dca samochodu pancernego, kt\u00f3ry dotar\u0142 do dworu w Baku, depeszuje do dow\u00f3dcy li armii, Lewandowskiego, o zaj\u0119cie Baku. Walki trwaj\u0105 na obrze\u017cach miasta, szlakach komunikacyjnych i w g\u00f3rach. Niebawem w Baku wkracza do akcji czerezwyczajka. Zostaje m.in. aresztowany ambasador Tytus Filipowicz, a tak\u017ce witaj\u0105cy go Polacy: m\u00f3j Dziadek i Ojciec.<\/em><\/p>\nNiezwyk\u0142a fotografia<\/strong><\/em><\/p>\nW czasie rewolucyjnych niepokoj\u00f3w moja Babka pozosta\u0142a sama z dwoma m\u0142odszymi synami, bez \u015brodk\u00f3w do \u017cycia. Zna\u0142a j\u0119zyki, stenografi\u0119, przedk\u0142ad\u0105j\u0105c za\u015bwiadczenie z Sejmu Zakaukaskiego uda\u0142o jej si\u0119 uzyska\u0107 prac\u0119 stenografistki przy nowym rz\u0105dzie rewolucyjnym. Chcia\u0142a za wszelk\u0105 cen\u0119 ratowa\u0107 syna i m\u0119\u017ca. Na Kaukaz, do Baku, zjechali w\u00f3wczas wszyscy wybitniejsi dzia\u0142acze nowych komunistycznych rewolucyjnych w\u0142adz Rosji. W\u015br\u00f3d nich Stalin, Bena, Dzier\u017cy\u0144ski, Kirow, Ord\u017conikidze, Frunze, Mikojan i inni.<\/em>
\n Po kilku dniach, gdy babka ju\u017c jako\u015b si\u0119 zaczepi\u0142a w nowej pracy i ponawi\u0105zywa\u0142a jakie\u015b kontakty, uda\u0142a si\u0119 do Anastasa Mikojana, kt\u00f3rego zna\u0142a z widzenia z okresu gdy on przebywa\u0142 w Tyfusie. Prosi\u0142a go o pomoc, o zwolnienie syna i m\u0119\u017ca z wi\u0119zienia wyja\u015bniaj\u0105c, \u017ce ani z kontrrewolucj\u0105, ani z rewolucj\u0105 nie maj\u0105 nic wsp\u00f3lnego, s\u0105 Polakami i chc\u0105 wraca\u0107 do kraju. Okaza\u0142a mu te\u017c \u015bwiadectwo obywatelstwa Dziadka wydane przez Zwi\u0105zek Polak\u00f3w.<\/em>
\n \u201eId\u017acie do Dzier\u017cy\u0144skiego – powiedzia\u0142 Mikojan – on jest w tej sprawie najwa\u017cniejszy, a ponadto sam jest Polakiem\u201d. Us\u0142ucha\u0142a rady i stan\u0119\u0142a przed obliczem szefa czerezwyczajki. Nic spojrza\u0142 nawet na ni\u0105, wys\u0142ucha\u0142 nie przerywaj\u0105c, poczem odpowiedzia\u0142 kr\u00f3tko: \u201eNie biezpokojsia! Ich zawtra rastrilajut!\u201d Zmartwia\u0142a i odesz\u0142a. Wr\u00f3ci\u0142a zn\u00f3w do Mikojana, powtarzaj\u0105c werdykt Dzier\u017cy\u0144skiego. Mikojan stara\u0142 si\u0119 uspokoi\u0107 zn\u0119kan\u0105. Ostatecznie w czerwcu Ojca zwolniono. Dziadkowi przysz\u0142o siedzie\u0107 jeszcze a\u017c do grudnia. Przecie\u017c w mi\u0119dzyczasie by\u0142 dzie\u0144 15 sierpnia, kt\u00f3ry jeden z \u00f3wczesnych dygnitarzy tak to skomentowa\u0142 Babce: \u201epolskije raboczi izmienili!\u201d. Z tamtego czasu zachowa\u0142a si\u0119 notatka Dziadka, pisana w wi\u0119zieniu na kartce i za\u015bwiadczenie polskiego MSZ podpisane przez ambasadora Tytusa Filipowicza, potwierdzaj\u0105ce pobyt w wi\u0119zieniu w Baku.<\/em>
\n Tymczasem Babka jako stenografistka musia\u0142a towarzyszy\u0107 w\u0142adzom w r\u00f3\u017cnych ich podr\u00f3\u017cach, m.in. do Tyflisu. Po jednym z uroczystych posiedze\u0144 w Tyflisie, przedstawiciele w\u0142adz postanowili sobie zrobi\u0107 pami\u0105tkowe zdj\u0119cie wszystkich dygnitarzy razem z urz\u0119dnikami takimi jak maszynistki, stenografistki i inni. Na tej zbiorowej fotografii po\u015brodku Stalin, obok Bena i Dzier\u017cy\u0144ski, Kirow, Ord\u017conikidze, Frunze, Mikojan, a z lewej druga w pierwszym rz\u0119dzie moja Babka – osobliwa pami\u0105tka tamtych strasznych lat.<\/em><\/p>\nTransport emigrant\u00f3w<\/strong><\/em><\/p>\nOd momentu, gdy ca\u0142a rodzina by\u0142a ju\u017c w komplecie, gdy wszyscy mieli \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce tam daleko jest Wolna Polska, ci\u0105gle \u017cyli my\u015bl\u0105 o powrocie do kraju. Jakie trudno\u015bci pi\u0119trzy\u0142y si\u0119 w\u00f3wczas przed reemigrantami z teren\u00f3w Kaukazu \u015bwiadczy list wys\u0142any w dniu 14 czerwca z Batumi do mego Dziadka przez pana Jerzego Gruszkiewicza.<\/em><\/p>\n\u201eSzanowny Panie!
\nDzisiaj o godzinie 7 wieczorem wyje\u017cd\u017camy morskim parowcem \u201eBeno\u201d (skradziony u Austriak\u00f3w) do Konstantynopola. Podr\u00f3\u017c kolej\u0105 przesz\u0142a bez wypadku. W Baku stali\u015bmy jeszcze jedn\u0105 dob\u0119 dlatego, \u017ce naszego wagonu nie przyczepili wczas do poci\u0105gu za co jednak zap\u0142acili\u015bmy 50.000 rubli. Zapomnia\u0142em tein gorsze, \u017ce nie dotrzymuj\u0105 obietnicy, za dostarczenie wagonu z deskami zap\u0142acili\u015bmy 200 tysi\u0119cy. W sumie kosztowa\u0142 nas wagon do Ba\/w oko\u0142o miliona rubli (13 os\u00f3b). W Ty\/lisie nie zd\u0105\u017cy\u0142em postara\u0107 si\u0119 o paszport polski –\u00a0 funkcj\u0119 konsula pe\u0142ni pan Wi\u0142komirski, ale okazuje si\u0119, \u017ce dla rodaka nie umia\u0142, czy nie chcia\u0142 do\u015b\u0107 szybko za\u0142atwi\u0107. Paszport wizuje konsulat w\u0142oski. Poniewa\u017c jednak w Gruzji nie mo\u017cna wyjecha\u0107 bez zezwolenia \u201eCzeka\u201d a ta operacja zajmuje oko\/o 5 dni, wi\u0119c by\u0142em zmuszony dalej z przykro\u015bci\u0105 1)0(1 jlagq austriack\u0105 jecha\u0107. Kolonia Polska w Tyflisie znajduje si\u0119 niemal w takim samym po\u0142o\u017ceniu co i w Baki,. Brak wszelkich wiadomo\u015bci z kraju – na dwa radiotelegramy konsula w\u0142oskiego nie otrzymali z Warszawy \u017cadnej odpowiedzi. Mimo to szykuje si\u0119 transport w najbli\u017cszym czasie. Przed samym naszym wyjazdem nadesz\u0142a depesza z Konstantynopola, \u017ce dalsze transporty emigrant\u00f3w musz\u0105 by\u0107 najpierw zameldowane w konsulacie angielskim w Konstantynopolu i dopiero po otrzymaniu zezwolenia na transport mo\u017ce wyruszy\u0107. Wobec tego trzeba liczy\u0107 si\u0119 z tem, \u017ce formalno\u015bci wyjazdu same miesi\u0105c czasu, a mo\u017ce i wi\u0119cej. – My mogliby\u015bmy wyjecha\u0107 omijaj\u0105c te formalno\u015bci. Koszt przejazdu z Batumi do Konstantynopola 3 klas\u0105 od osoby wynosi 4 L angielskie. Kurs funta w B alumni 350 do 380 tysi\u0119cy rubli. W Tyfusie 250 do 300 tysi\u0119cy. Kupujcie funty w Baku. Lira turecka – 70.000.-, lira w\u0142oska 4.300 rubli w Batumi. W Batumi dro\u017cyzna. Funt mi\u0119sa 9-10.000 rubli, chleb 5.000.- do 7.000.- rubli. Na winie butelka 9.000 rubli. Rewizja w …[nieczytelne] nie bardzo \u015bcis\u0142a. W Batumi dali\u015bmy \u0142ap\u00f3wki 200 tysi\u0119cy i posz\u0142o g\u0142adko. Do Batami przychodz\u0105 statki … [tekst nieczytelny]. Batumi to ju\u017c droga do Europy. Weso\u0142o nam i apetyt kolosalny. Przyroda cudowna. Podr\u00f3\u017c do Konstantynopola 5 da 6 dni. Zatrzymujemy si\u0119 w czterech portach Ma\u0142ej Azji.
\nOt\u00f3\u017c ju\u017c na statku, wi\u0119c \u015bciskani d\u0142o\u0144 i prosz\u0119 znajomym p. Nowakowskim i Drejerowi uk\u0142ony. W Konstantynopolu zatrzymam si\u0119 par\u0119 dni i co b\u0119d\u0119 m\u00f3g\u0142 to zrobi\u0119, aby przyspieszy\u0107 Wasz wyjazd.
\nJ. Gruszkiewicz\u201d.<\/em><\/p><\/blockquote>\nNie\u0142atwy by\u0142 powr\u00f3t Polak\u00f3w do Ojczyzny.<\/em><\/p>\nc.d.n.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
W 1994 roku w pierwszym numerze pisma „Niepodleg\u0142o\u015b\u0107 i Pami\u0119\u0107” wydawanym do dzi\u015b przez Muzeum Niepodleg\u0142o\u015bci ukaza\u0142 si\u0119 artyku\u0142 mojego Ojca Macieja Piekarskiego o losach rodzinnych na Kaukazie. Oto czwarty\u00a0jego fragment. \u201eNiepodleg\u0142o\u015b\u0107 i Pami\u0119\u0107” R.I. nr 1 1994 Maciej Piekarski Glosa do Przedwio\u015bnia … Polski ambasador Tymczasem 12 stycznia Rada Sprzymierzonych uzna\u0142a niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Republiki Azerbejd\u017ca\u0144skiej. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,4],"tags":[135,810,87,84,85,622,32,29,39,791,790,137,136,86,37,31],"class_list":["post-6265","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-piekarscy","category-ruszczykowscy","tag-baku","tag-batumi","tag-bronislaw-michal-piekarski","tag-bronislaw-piekarski","tag-czeslaw-piekarski","tag-kaukaz","tag-ludwik-piekarski","tag-ludwik-roch-piekarski","tag-ludwik-rola-piekarski","tag-muzeum-niepodleglosci","tag-niepodleglosc-i-pamiec","tag-tbilisi","tag-tyflis","tag-zbigniew-piekarski","tag-zofia-konstancja-ruszczykowska","tag-zofia-konstancja-z-ruszczykowskich-piekarska"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6265","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6265"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6265\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6272,"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6265\/revisions\/6272"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6265"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6265"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6265"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
![\"okladka](\"http:\/\/piekarscy.com.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/okladka-niepodleglosc-i-pamiec.jpg\")
<\/a><\/p>\n