2 wrze\u015bnia 1944 r. Powsta\u0144cy opu\u015bcili Star\u00f3wk\u0119, przenosz\u0105c si\u0119 do \u015ar\u00f3dmie\u015bcia, aby tam walczy\u0107 dalej. Jedyny oddzia\u0142, kt\u00f3ry pozosta\u0142 \u2013 to my \u2013 sanitariuszki szpitala polowego przy ul. D\u0142ugiej 7. Mamy kilkuset rannych i postanawiamy dzieli\u0107 ich los. Pomimo \u017ce znany nam jest koniec szpitali wolskich, gdzie Niemcy wymordowali rannych razem z personelem, nie tracimy nadziei\u2026 Ubieg\u0142ej nocy odebra\u0142y\u015bmy rannym opaski, mundury, legitymacje i bro\u0144. Postanawiamy twierdzi\u0107, \u017ce wojsko ewakuowa\u0142o wszystkich rannych, \u017ce pozostali tylko cywile. Na gmachu wywieszamy flag\u0119 Czerwonego Krzy\u017ca i czekamy.
\nOko\u0142o godziny 9-tej przychodzi nasz nieoceniony kapelan o. Tomasz Rostworowski. Rozdaj\u0105c komuni\u0119 \u015bw., udziela wiadomo\u015bci:
\n\u2013 Na nasz teren wkroczy\u0142 Wehrmacht. Dzi\u0119kujmy Bogu, \u017ce nie SS ani w\u0142asowcy. Pozwolili mi doko\u0144czy\u0107 msz\u0119 \u015bw. i przyj\u015b\u0107 tu do was. Zachowuj\u0105 si\u0119 spokojnie. Za Wis\u0142\u0105 zn\u00f3w s\u0142ycha\u0107 dzia\u0142a. Mo\u017ce ta nasza nowa niewola potrwa tylko dzie\u0144. Ufajcie\u2026
\nW godzin\u0119 p\u00f3\u017aniej wychodz\u0119 z podziemi. Przez okno parteru widz\u0119 na barykadzie zatkni\u0119t\u0105 bia\u0142\u0105 chor\u0105giew \u2013 najstraszniejszy widok dla \u017co\u0142nierza. Na podw\u00f3rzu spotykam wkraczaj\u0105cy oddzia\u0142 SS. Zwracaj\u0105 si\u0119 do mnie po polsku:
\n\u2013 Gdzie le\u017c\u0105 ranni polscy bandyci?
\n\u2013 Nie ma ich.
\n\u2013 Co si\u0119 z nimi sta\u0142?
\n\u2013 Zostali zabrani.
\n\u2013 Kiedy?
\n\u2013 W ci\u0105gu ostatnich trzech dni.
\n\u2013 Kto ich zabra\u0142?
\n\u2013 Wojsko.
\n\u2013 Niech pani nie k\u0142amie \u2013 my wszystko wiemy.
\n\u2013 Panowie sprawdz\u0105 w szefostwie \u2013 obecnie szpital jest tylko cywilny.
\nProwadz\u0119 ich do s. komendantki, kt\u00f3ra spokojny g\u0142osem zaczyna:
\n\u2013 Jeste\u015bmy mi\u0119dzynarodow\u0105 organizacj\u0105 genewsk\u0105\u2026
\nSchodz\u0119 do rannych.
\n\u2013 Koledzy, do szpitala weszli esesowcy. Mog\u0105 tu robi\u0107 rewizj\u0119. Prosz\u0119 sobie przypomnie\u0107, czy kto\u015b nie ma jakiego\u015b \u015bwistka, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by zgubi\u0107 nas wszystkich.
\nZ ko\u0144ca Sali wo\u0142a mnie ranny:
\n\u2013 Siostro, prosimy do nas.
\nPodchodz\u0119.
\n\u2013 Bli\u017cej, siostro, tu kolega ma bro\u0144.
\nOpadaj\u0105 mi r\u0119ce. Nie umiem nawet skarci\u0107 tej nieostro\u017cno\u015bci.
\n\u2013 Siostro, co b\u0119dzie?
\n\u2013 Dajcie, spr\u00f3buj\u0119 wyrzuci\u0107.
\nBior\u0119 basen, chowam pod nim Visa, zawini\u0119tego w szalik, i wychodz\u0119 na podw\u00f3rze. Wsz\u0119dzie pe\u0142no esesman\u00f3w. Udaje mi si\u0119 nieznacznie upu\u015bci\u0107 bro\u0144 pod ko\u0142a unieruchomionego zdobycznego samochodu. Uradowana spiesz\u0119 do gmachu, gdy w g\u00f3rnym szpitalu s\u0142ysz\u0119 pojedyncze strza\u0142y rewolwerowe. Rozumiem, co one znacz\u0105, wiem, \u017ce moi ranni te\u017c je s\u0142ysz\u0105, i nie mam odwagi zej\u015b\u0107 do nich, cho\u0107 wiem, \u017ce powinnam by\u0107 tam i przeciwdzia\u0142a\u0107 panice, kt\u00f3ra mo\u017ce ju\u017c ogarn\u0119\u0142a sale. Wahanie moje przerywaj\u0105 Niemcy, kt\u00f3rzy ka\u017c\u0105 wszystkim siostrom zgromadzi\u0107 si\u0119 w szefostwie, sami schodz\u0105 do podziemi. Nas\u0142uchujemy strza\u0142\u00f3w \u2013 jest cisza. Przez okno widzimy, jak w ci\u0105gu p\u00f3\u0142godziny oddzia\u0142y niszczycielskie podpalaj\u0105 trzy domy po drugiej stronie ulicy.
\nWreszcie otwieraj\u0105 si\u0119 drzwi. Dowiadujemy si\u0119, \u017ce szpital nasz zosta\u0142 zatwierdzony, mamy pozosta\u0107 i uruchomi\u0107 sale na pi\u0119trach dla pomieszczenia rannych z prywatnych dom\u00f3w. Uwa\u017camy, \u017ce szala przechyli\u0142a si\u0119 na nasz\u0105 stron\u0119 \u017ce rannym nic nie grozi. Jak na skrzyd\u0142ach wbiegamy na d\u00f3\u0142, dzielimy si\u0119 z ch\u0142opcami radosnym nastrojem. Wracamy do normalnych zaj\u0119\u0107: prze\u015bcie\u0142anie \u0142\u00f3\u017cek, opatrunki\u2026
\nWpadaj\u0105 Niemcy.
\n\u2013 Wszystkie siostry na g\u00f3r\u0119! Schnell! Raus!
\nPewne, \u017ce idziemy na jak\u0105\u015b odpraw\u0119, nie czujemy l\u0119ku. Jeste\u015bmy w po\u0142owie schod\u00f3w, gdy z g\u0142\u0119bi dobiega nowy rozkaz:
\n\u2013 Lekko ranni te\u017c mog\u0105 wyj\u015b\u0107!
\nRozumiemy. Chcemy wr\u00f3ci\u0107, by jak najwi\u0119cej rannych m\u00f3c uratowa\u0107. Niestety \u2013 Niemcy wyp\u0119dzaj\u0105 nas na podw\u00f3rze, za nami wychodzi kilkana\u015bcie os\u00f3b\u2026 Reszta? S\u0142yszymy w\u015bciek\u0142\u0105 palb\u0119 rewolwerow\u0105 tam w podziemiach, a kiedy wyprowadzone na Podwale ogl\u0105damy si\u0119 na szpital, widzimy gmach w p\u0142omieniach.
\nTaki by\u0142 ostatni akt tragedii Star\u00f3wki.<\/p>\n
Stefania Ruszczykowska-Krosnowskaa<\/a><\/p>\n (s. Bogna)<\/p>\n (pisa\u0142am w roku 1947)b<\/a><\/p>\n a<\/a> Powy\u017cej podpis<\/em>.<\/p>\n b<\/a> Poni\u017cej odr\u0119czny opatrzony dopisek<\/em>: Otrz. 4 IX 74 i parafka<\/em>.<\/p>\n \u0179r\u00f3d\u0142o:\u00a0AAN, Komisja Historii Kobiet w Walce o Niepodleg\u0142o\u015b\u0107, II-K-69 F, Wspomnienie Stefanii Ruszczykowskiej z zaj\u0119cia szpitala powsta\u0144czego przy ul. D\u0142ugiej 7, 2 IX 1944 r., mps<\/em><\/p>\n Ten maszynopis jest w Archiwum Akt Nowych oraz kopia w domu. Przypomnia\u0142 mi go jeden z czytelnik\u00f3w. Ostatni akt tragedii Star\u00f3wki 2 wrze\u015bnia 1944 r. Powsta\u0144cy opu\u015bcili Star\u00f3wk\u0119, przenosz\u0105c si\u0119 do \u015ar\u00f3dmie\u015bcia, aby tam walczy\u0107 dalej. Jedyny oddzia\u0142, kt\u00f3ry pozosta\u0142 \u2013 to my \u2013 sanitariuszki szpitala polowego przy ul. D\u0142ugiej 7. Mamy kilkuset rannych i […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[59,4],"tags":[833,65,64,63,193,251],"class_list":["post-6659","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-krosnowscy","category-ruszczykowscy","tag-maszynopis","tag-stefania-eligia-krosnowska","tag-stefania-eligia-ruszczykowska","tag-stefania-eligia-z-ruszczykowskich-krosnowska","tag-stefania-junosza-krosnowska","tag-wspomnienia"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6659","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6659"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6659\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6760,"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6659\/revisions\/6760"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6659"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6659"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6659"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"AAN,](\"http:\/\/piekarscy.com.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/04\/AAN-Komisja-Historii-Kobiet-w-Walce-o-Niepodleg\u0142o\u015b\u0107-1-212x300.jpg\")
<\/a> ![\"AAN,](\"http:\/\/piekarscy.com.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/04\/AAN-Komisja-Historii-Kobiet-w-Walce-o-Niepodleg\u0142o\u015b\u0107-2-216x300.jpg\")
<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"