![\"DSC_1699\"](\"http:\/\/piekarscy.com.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/DSC_1699.jpg\")
<\/a> ![\"DSC_1700\"](\"http:\/\/piekarscy.com.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/DSC_1700.jpg\")
<\/a>Praca w ochronce w Zwierzy\u0144cu przebiega\u0142a bez przerwy od 1907 r.2 Od za\u0142o\u017cenia mia\u0142a r\u00f3\u017cne koleje losu – lata radosne, pe\u0142ne gwaru i \u015bmiechu dzieci\u0119cego, tupotu malych n\u00f3\u017cek, radosnych zabaw, figl\u00f3w. Lata smutne, ci\u0119\u017ckie, tragiczne, zwi\u0105zane z pacyfikacj\u0105 ziemi zamojskiej, bi\u0142gorajskiej, tomaszowskiej i z przej\u015bciowym obozem w Zwierzy\u0144cu, z prac\u0105 nad wychowaniem dzieci z obozu.\n<\/em>Rzucone has\u0142o: \u201eRatujemy dzieci” by\u0142o wyrazem ich bohaterstwa. Na skutek stara\u0144 os\u00f3b wp\u0142ywowych (hr. Jana Zamoyskiego) w\u0142adze niemieckie – generalny gubernator H. Frank wyda\u0142 zezwolenie zabrania z obozu w Zwierzy\u0144cu 214 dzieci w r\u00f3\u017cnym wieku: 1-14 lat. Najwi\u0119cej by\u0142o dzieci ma\u0142ych. ( … )
\n<\/em>Z obozu zabrano do 300 dzieci. Ze sprawozda\u0144 RGO – z wykazu dzieci zabranych z obozu wysiedlonych w Zwierzy\u0144cu (lipiec i sierpie\u0144 1943 r.) zabrano 273 dzieci, oko\u0142o 170 dzieci powr\u00f3ci\u0142o do rodzic\u00f3w lub krewnych, oko\u0142o 30 zmar\u0142o, reszta prze\u017cy\u0142a i wychowywa\u0142a si\u0119 w ochronce w Zwierzy\u0144cu. Dzieci w wieku od 1 do 11 roku \u017cycia \u2013 120, bez daty urodzenia ustalonej \u2013 58.
\n<\/em>Ochronka na przyj\u0119cie dzieci zosta\u0142a przygotowana z ofiar mieszka\u0144c\u00f3w Zwierzy\u0144ca i okolic w postaci pieni\u0119dzy, bielizny, po\u015bcieli, \u017cywno\u015bci, apteczki itp. Spo\u0142ecze\u0144stwo ca\u0142ym sercem i z uczuciem dopomaga\u0142o w urz\u0105dzeniu sal na przyj\u0119cie dzieci.
\n<\/em>By\u0142o po\u0142udnie, dzie\u0144 letni, pogodny, s\u0142oneczny, 25 lipiec 1943 r. Przekazane Komitetowi Opieku\u0144czemu dzieci przywieziono furmankami, starsze sz\u0142y same. Ci\u0119\u017cko chore na odr\u0119, czerwonk\u0119, \u015bwierzb, zapalenie p\u0142uc, zazi\u0119bione zosta\u0142y od razu w szpitalu Ordynacji Zamojskiej. Le\u017ca\u0142y na drewnianych \u0142\u00f3\u017ceczkach, wyn\u0119dznia\u0142e, biedne, a przecie\u017c niewinne. Ich stan \u015bwiadczy\u0142 o strasznych warunkach w obozie. Wiele umar\u0142o.
\n<\/em>Z obozu przynios\u0142am Szczepcia, by\u0142 malutki, mia\u0142 mo\u017ce 3 latka. Tuli\u0142 si\u0119 do mnie i bez przerwy powtarza\u0142: \u201ekluseczki jad\u0142em na mleku u mamy, kluseczki jad\u0142em”. Przez ca\u0142\u0105 drog\u0119 pociesza\u0142am Szczepcia i m\u00f3wi\u0142am: \u201eidziemy do takiego domku ochronki, tam b\u0119d\u0105 kluseczki, \u0142\u00f3\u017ceczko, zabawki”. Tego samego dnia i w nast\u0119pne miejscowe spo\u0142ecze\u0144stwo, rodzice, rodziny, mogli za zezwoleniem RGO zabra\u0107 pod opiek\u0119 swoje i wybrane dzieci.
\n<\/em>Rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 intensywna praca, nad ca\u0142o\u015bci\u0105 czuwa\u0142a hr. R\u00f3\u017ca Zamoyska.
\n<\/em>Mimo pomocy i czu\u0142ej opieki sale ochronki pe\u0142ne by\u0142y p\u0142aczu, skargi, wo\u0142ania rodzic\u00f3w, dzieci\u0119cej rozpaczy. Wycie\u0144czone g\u0142odem chorowa\u0142y na biegunk\u0119.
\n<\/em>Sporz\u0105dzono ewidencj\u0119 na podstawie szmatek zawieszonych na sznureczkach lub tasiemkach na szyjach dzieci, na podstawie napis\u00f3w na piastrach, przylepionych na piersiach, r\u0105czkach. Nieudolny czasem napis spracowan\u0105 r\u0119k\u0105 rodzic\u00f3w, ale ile\u017c w nim serca, uczucia, nadziei i wiary, \u017ce mo\u017ce przyda si\u0119. Ewidencj\u0119 uzgodniono z list\u0105 obozow\u0105.
\n<\/em>Powoli praca unormowa\u0142a si\u0119. Dzieci podzielone by\u0142y na grupy pod opiek\u0105 moj\u0105, Stefanii Olcha, Marii Zaj\u0105czkowskiej. Og\u00f3lny nadz\u00f3r sprawowa\u0142 RGO i Polski Komitet Opieku\u0144czy\u2014 Delegatura Zwierzyniec. Pod nasz\u0105 opiek\u0105 dzieci uczy\u0142y si\u0119, nauczanie by\u0142o tajne.
\n<\/em>W pierwszym okresie organizacji pracy w ochronce cz\u0119sto odwiedzali nas i kontrolowali Niemcy, gestapo, SS. Par\u0119 razy zajrza\u0142 administrator Ordynacji Zamojskiej, Grossemik. Odczuwa\u0142o si\u0119 nienawi\u015b\u0107 i ch\u0119\u0107 zobaczenia jak wygl\u0105daj\u0105 dzieci \u201ebandyt\u00f3w”.
\n<\/em>9 sierpnia 1943 r. dzieci i ja dostali\u015bmy szczepionk\u0119 (p). Byli\u015bmy pewni, \u017ce chodzi o likwidacj\u0119 ochronki. By\u0142o to ci\u0119\u017ckie prze\u017cycie dla nas, dzieci zerwane ze snu na widok Niemc\u00f3w chowa\u0142y si\u0119, p\u0142aka\u0142y, tuli\u0142y do nas, by\u0142y niespokojne. Kole\u017canka Maria Bujak mia\u0142a by\u0107 aresztowana, wi\u0119c wyjecha\u0142a.
\n<\/em>Prze\u017cycia dzieci uwidacznia\u0142y si\u0119 w rysunkach, \u015bpiewie, zabawach. Rysowa\u0142y ob\u00f3z z przeci\u0119tymi drutami, otwart\u0105 bram\u0119, ucieczk\u0119 ludzi, dzieci strzelaj\u0105ce do Niemc\u00f3w, zawsze z du\u017cego karabinu lub z rewolweru (ze wzgl\u0119du na bezpiecze\u0144stwo rysunki likwidowano). \u015apiewa\u0142y piosenki u\u0142o\u017cone przez siebie np. \u201eW dzie\u0144 Bo\u017cego Narodzenia rodzice z obozu wracaj\u0105, Niemc\u00f3w za m\u0119czarni\u0119 rozstrzelaj\u0105” i inne, wyra\u017caj\u0105ce przewa\u017cnie t\u0119sknot\u0119 za rodzicami. Ma\u0142e dzieci cz\u0119sto powtarza\u0142y: \u201emamusiu, tatusiu wr\u00f3\u0107, oj, mamusiu, tatusiu, gdzie jeste\u015b”.
\n<\/em>Podczas smutnych dni by\u0142y i radosne chwile – to spacery do lasu, zabawy na pla\u017cy w piasku, choinka. A najwi\u0119kszym szcz\u0119\u015bciem dzieci by\u0142 powr\u00f3t ojca, matki, powr\u00f3t do wsi rodzinnej, zjawienie si\u0119 nowego dziecka, kt\u00f3re w\u0142asnymi si\u0142ami i z odwag\u0105 uciek\u0142o z obozu, zrobiwszy podkop pod drutami.
\n<\/em>I tak mija\u0142 czas, opiekowali\u015bmy si\u0119 ca\u0142ym sercem, uczyli\u015bmy je w duchu tradycji polskiej, w marzeniach oczekiwanej wolno\u015bci. Mija\u0142y dni, tygodnie, miesi\u0105ce. Dzieci ubywa\u0142o, umiera\u0142y, wraca\u0142y do domu, odchodzi\u0142y pod opiek\u0119 przybranych rodzic\u00f3w. Odszed\u0142 i Szczepcio.
\n<\/em>W ochronce ci\u0119\u017cka i ryzykowna praca. Tu gotowa\u0142o si\u0119 codziennie 5 tysi\u0119cy porcji zupy dla obozu i podopiecznych (przekazywa\u0142am w wannach, wozi\u0142 Antoni Kapu\u015bniak, pracownik Browaru, ojciec kole\u017canki Stefanii Olcha). W ochronce przebywali i otrzymywali wy\u017cywienie partyzanci. Przez nasze r\u0119ce rodziny przesy\u0142a\u0142y paczki dla swych bliskich zamkni\u0119tych w obozie. Paczki by\u0142y kontrolowane, bez cukru, myd\u0142a, zapa\u0142ek, papieros\u00f3w. Te rzeczy by\u0142y zaszywane w ko\u0142nierzach i mankietach bielizny. Byli\u015bmy odpowiedzialni za przesy\u0142ane paczki.
\n<\/em>Osobi\u015bcie przez par\u0119 miesi\u0119cy przemyca\u0142am listy do obozu za po\u015brednictwem Czecha, kt\u00f3ry s\u0142u\u017cy\u0142 w wojsku niemieckim. Czech cz\u0119sto zagl\u0105da\u0142 do naszych dzieci, litowa\u0142 si\u0119 nad nimi, martwi\u0142 o swoj\u0105 rodzin\u0119 i ojczyzn\u0119, m\u00f3wi\u0142, \u017ce \u201etaki nar\u00f3d barbarzy\u0144ski jak Niemcy dozna kiedy\u015b kl\u0119ski i zostanie pokonany”. Byli\u015bmy ostro\u017cni, bo zagl\u0105dali r\u00f3\u017cni szpiedzy, pytali, czy nie trzeba dla dzieci bucik\u00f3w, myd\u0142a itp. ( … )
\n<\/em>I w dalszym ci\u0105gu przez konspiracj\u0119, organizowan\u0105 w obozie, przez przemycane i przerzucane karteczki orientowano rodzic\u00f3w, aby ufali i oddawali swoje dzieci RGO. ( … )
\n<\/em>Ilo\u015b\u0107 dzieci zmienia\u0142a si\u0119, jedne odchodzi\u0142y, drugie by\u0142y przyjmowane pod opiek\u0119. Liczba otaczanych opiek\u0105 waha\u0142a si\u0119 od 80 do 50~30 dzieci. Lecz ustali\u0142a si\u0119 gromadka, z kt\u00f3r\u0105 prze\u017cywali\u015bmy najci\u0119\u017csze chwile, a\u017c do wyzwolenia.
\n<\/em>W czasie dzia\u0142a\u0144 wojennych na terenie Zwierzy\u0144ca dzieci przebywa\u0142y w lesie, pod opiek\u0105 wychowawc\u00f3w, zaopatrzone w \u017cywno\u015b\u0107 i personalia.
\n<\/em>Ob\u00f3z zosta\u0142 spalony. Dzi\u015b szumi\u0105 tam sosny, jod\u0142y, szumi las.
\n<\/em>Po wyzwoleniu dzie\u0107mi zaj\u0119\u0142a si\u0119 organizacja \u201eCaritas”. Cz\u0119\u015b\u0107 dzieci zabrali rodzice, rodziny, pozosta\u0142e odwioz\u0142am z p. Stefani\u0105 do Domu Dziecka w Klemensowie, cz\u0119\u015b\u0107 wyjecha\u0142a do Domu Dziecka w Teodor\u00f3wce, pow. Bi\u0142goraj.
\n<\/em>Przez d\u0142u\u017cszy czas rodzice zg\u0142aszali si\u0119 po swoje pociechy. Jak ci\u0119\u017cko by\u0142o powiedzie\u0107 ojcu, matce, rodzinie – \u017ce dziecko nie \u017cyje, \u017ce mogi\u0142y s\u0105 tam na cmentarzu. Cze\u015b\u0107 ich pami\u0119ci!<\/em><\/p>\n
Ochronka w Zwierzy\u0144cu zosta\u0142a za\u0142o\u017cona 21 sierpnia 1906 r. z inicjatywy Polskiej Macierzy Szkolnej. W nied\u0142ugim czasie przesz\u0142a pod opiek\u0119 Ordynacji Zamojskiej. Od jesieni 1942 (do 5 stycznia 1945 r.) zak\u0142ad prowadzi\u0142a Delegatura Pol.KO w Zwierzy\u0144cu. W 1940 r. plac\u00f3wk\u0119 upa\u0144stwowiono i przekszta\u0142cono w przedszkole (nr 1). Jego kierownikiem zosta\u0142a Wanda Cebrykow. Dzi\u015b w\u0142asnie to przedszkole nosi jej imi\u0119.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Oto fragment wspomnie\u0144 dotycz\u0105cych Ochronki w Zwierzy\u0144cu spisanych po wojnie przez Ciotk\u0119 Wand\u0119 Cebrykow, kt\u00f3rej matka by\u0142a bratanic\u0105 mojego pradziadka J\u00f3zefa Steca, dziadka mojej Mamy – Haliny ze Stec\u00f3w Piekarskiej. Dzi\u015b imi\u0119 Wandy Cebrykow nosi zwierzynieckie przedszkole. Praca w ochronce w Zwierzy\u0144cu przebiega\u0142a bez przerwy od 1907 r.2 Od za\u0142o\u017cenia mia\u0142a r\u00f3\u017cne koleje losu – […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[927],"tags":[928,251,925,926],"class_list":["post-7414","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-cebrykow","tag-wanda-cebrykow","tag-wspomnienia","tag-zwierzyniec","tag-zwierzyniec-n-wieprzem"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7414","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7414"}],"version-history":[{"count":5,"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7414\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7426,"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7414\/revisions\/7426"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7414"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7414"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/piekarscy.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7414"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}